Categorie archief: Artikel

Reguliere artikelen over bijvoorbeeld leuke waarnemingen

Ondergelopen bollenland in de Duin & Bollenstreek 2017


In de (na)zomer worden er in de regio Duin & Bollenstreek bollenvelden onder water gezet om de zogenoemde “Aaltjes”te bestrijden. Deze ondergelopen veldjes hebben een grote aantrekkingskracht op waad- en watervogels. Vooral velden die in een open landschap liggen kunnen ware trekpleisters zijn voor m.n. steltlopers. In het verleden hebben deze veldjes leuke vogelsoorten opgeleverd: Blonde Ruiter, Gestreepte Strandloper, Grauwe Franjepoten, Lachsterns, Reuzensterns etc.

Om deze veldjes in kaart te brengen worden deze a.d.h.v. de kaart in beeld gebracht. Ondergelopen bollenvelden die nog niet in kaart zijn gebracht ontvangen wij ook graag, menno at birdclubkatwijk.nl, liefst met een korte beschrijving van de ligging en situatie

Oosterduinen, Noordwijkerhout ! Langs de paralelweg van de N206 liggen twee zeer geschikte ondergelopen bollenvelden. Op 14/7 stond er nog redelijk wat water waardoor er veel meeuwen en sterns aanwezig waren maar als het water wat zakt wordt het zeker aantrekkelijk voor steltlopers, hou ook de naastgelegen geploegde velden in de gaten waar vogels rusten. Beide velden hebben een grote potentie, in juli voor Lachsterns en later ook voor steltlopers.
Carolus Clusiuslaan, Teylingen. Langs de doorgaande provinciale weg, omringd door bos en struiken, daardoor minder interessant voor steltlopers. 28/6 waren er iig 12 Lepelaars aanwezig en wat grondeleenden en Canadese Ganzen.
Lentevreugd, Wassenaar. Grote plas heeft brede drooggevallen oevers en de plassen op zuidelijke deel staan droog. Dit heeft een grote aantrekking op steltlopers oa Kleine Plevieren, Kieviten en diverse ruiters.

Let op! Het wordt niet altijd op prijs gesteld als je bij iemand op het erf gaat staan, vraag indien mogelijk altijd toestemming! Zet auto zodanig neer dat deze geen hinder vormt voor het overige verkeer en hou er altijd rekening mee dat een kweker alle tijde zijn land op moet kunnen dus blokkeer geen paden en/of inritten.


Kemphaan op ondergelopen bollenland (foto René van Rossum)

Provençaalse Grasmus in Berkheide, nieuw voor Katwijk!


Ondanks het grauwe en frisse weer besloot ik zaterdagochtend 22 april op pad te gaan. Degene die mij een beetje kennen weten dat het afstruinen van ‘local patch’ plekjes favoriet is. In het voorjaar is dit vaak een vast rondje lopend vanaf huis via het Duinpark en door het noordelijk deel van Berkheide.

Eenmaal buiten viel het weer toch wel mee. Vol goede moed struinde ik de duinen af. In de Dorendel trof ik en groep van circa 15 Beflijsters. Sommige vogels lieten zich leuk bekijken en een enkeling liet verrassend genoeg voorzichtig een zang horen. Verder trof ik op en rondom de Vrieze Wei een vrouwtje Zwarte Roodstaart en vijf Tapuiten. Geen slechte oogst voor een periode met noordenwind en een veel te lage temperatuur voor de tijd van het jaar.

Ik besloot om via de Valleiweg door te lopen naar de Dichte del, lokaal onder oudgedienden ook nog bekend als de omgeving voormalige trafohuisje. Via het zandpad aan de oostzijde liep ik richting het meer met de muur. Boven op een kleine meidoorn vlak voor me langs het pad zag ik een vogel zitten. Waarschijnlijk een Roodborsttapuit dacht ik. Toen ik mij kijker er op richtte zag ik dat mijn vermoeden klopte maar tegelijk viel mijn oog ook op iets wat leek op een grasmus wat door het vrijstaande bosje scharrelde. Door de begroeiing kon ik er weinig van maken maar toen de vogel er uit vloog ging mijn hart sneller kloppen. De vogel was namelijk vrij compact met een lange staart. Onmiddellijke wist dat het om slechts twee soorten kon gaan en beiden een dwaalgast betrof.

De vogel landde ruim 50 meter verderop in de rand van een groot duindoorncomplex… “Hoe in ga ik in hemelsnaam de vogel terugvinden” schoot door me heen. Vastberaden liep ik met een boog richting de plek waar de vogel was geland. Al vrij snel zag ik onder in de duindoorns iets bewegen. Dit moest de grasmus zijn. Met mijn kijker volgde ik de vogel en toen ik de koptekening – met een rode oogring, roodachtige keel en borst en de witte vlekjes – zag wist ik het zeker: een Provençaalse Grasmus! Ik nam iets meer afstand en ging op de duinhelling zitten met de hoop dat de vogel zich weer liet zien. En met succes! De vogel scharrelde door de duindoorns en een vlier langs het pad. “Eerst zelf goed zien en determinatie rond maken dacht ik”. Met mijn fotocamera volgde ik de vogel en iedere keer dat de vogel een beetje zichtbaar was liet ik de camera ratelen. Daarbij kwam de vogel enkele malen redelijk vrij waardoor ik goed herkenbare foto’s kon maken. Daarna kwam de tam-tam op gang. Eerst de lokale vogelvrienden via de Birdclub Katwijk-app groep, gelijk gevolgd door een Dutch Bird alert. Daarna foto’s bekijken, fotootje uploaden, aanvullende plekinfo versturen en appjes en telefoontjes beantwoorden. Al gauw ben je ruim een kwartier voordat je weer tijd krijgt om naar de vogel te zoeken. De vogel liet zich echter niet meer zien. Ik besloot om op mijn plek te blijven om vanaf dat punt de rand van het complex te kunnen afzoeken. Vrij snel arriveerden Gijs en André. Langzaam gingen we ons verspreiden met de hoop om de vogel ergens in het duindoorncomplex weer te kunnen terugvinden.

Het was rond half twaalf – zo’n twee uur na de ontdekking – toen Geljon Gelling de vogel terugvond in een duindelletje achter ons. Ondanks verwoede pogingen waren het slechts enkele vogelaars die daarna nog een glimp wisten op te vangen. Ondanks intensief zoeken later in de middag en de volgende ochtend werd de vogel helaas niet meer waargenomen.

Ondanks dat de vogel op redelijk korte afstand van ons land broedt, waaronder in het zuiden van Engeland, betrof deze waarneming pas het 11e geval voor Nederland en het eerste geval voor Katwijk. Een overzicht van alle gevallen is te vinden op Dutch Avifauna.

Uit onderzoek in Engeland is bekend dat de Provençaalse Grasmus, zelfs ten tijde van strenge winters, zeer honkvast is. De soort komt hier voor op heidevelden. Sinds enkele strenge winters in het begin van de jaren ’60, toen de populatie was ingestort tot slechts enkele paren, heeft de populatie zich hier langzaam hersteld. Het overgrote deel van de populatie – inmiddels ruim 3000 territoria – bevindt zich langs de zuidkust in de graafschappen Devon en Dorset. De laatste jaren zijn ook territoria gemeld langs de Noordzeekust in Norfolk.

In het veld dacht ik te maken te hebben met een mannetje. De onderdelen van de Katwijkse vogel zijn echter niet dieprood gekleurd, eerder vaal oranjebruin en rommelig, wat er op wijst dat het waarschijnlijk om een vrouwtje gaat. Op de bovendelen is op de foto’s een bruine waas zichtbaar. Dit is kenmerkend voor de Atlantische ondersoort dartfordiensis. Dit is de ondersoort die in Engeland voorkomt.

Interessant leesvoer over de (Atlantische) Provençaalse Grasmus is te vinden in het boek “Catching the Bug” van The Sound Approach. De subtitel van dit boek is ‘a guide to the birds of Poole Harbour’, en de soort van Poole Harbour de Provençaalse Grasmus. Opvallend detail bij het lezen over de Provençaalse Grasmus is dat zowel in dit boek (een aanrader) als het naslagwerk Sylvia warblers (Shirihai et al) wordt gemeld dat de soort vaak optrekt met Roodborsttapuit.

Na jaren struinen in plaats van afwachten op een telpost is het me gelukt om een soort van dit kaliber uit de bosjes te trekken. Jammer dat slechts een enkeling hiervan kon meegenieten. Het zandpad is mij overigens goedgezind: eerder trof ik hier al eens een fraaie Draaihals en in de zomer van 2000 vond ik samen met André van der Plas op exact dezelfde plek als de grasmus een Griel. Een goede motivatie om vaker deze route te pakken!

Arjan van Egmond

arjan @ birdclubkatwijk . nl

LAMMERGIER over Katwijk!


Zoals bijna gewoonlijk fiets ik zondagmiddag een rondje door de omgeving, al vogelend rij ik vanuit Oegstgeest richting Katwijk. Echt heel veel bijzonders zie ik niet al is een
Rouwkwikstaart tussen een 15 tal gewone Witte Kwikstaarten wel het vermelden waard. Het natuurgebied Lentevreugd en de duinen laat ik links liggen want het is voor het eerst sinds
weken weer eens prachtig weer en dat brengt een hoop mensen op de been en dat gaat niet samen met rustig vogels kijken.
Ik besluit om door te fietsen naar Noordwijk waar een tweetal Dwerggorzen overwinteren. Ik heb ze al even niet gezien en het licht is best aardig en wellicht zitten er nog wat leuke plaatjes in.
Als ik daar aankom zoek ik een poosje naar de Dwerggorzen maar helaas kan ik ze vanmiddag niet zo gauw vinden, ik loop wat te zoeken als ik zie dat Peter Spierenburg aankomt fietsen.
Op het moment dat ik hem wil begroeten zie ik een roofvogel vliegen en een snelle blik zegt Zeearend. Maar tot mijn en Peter’s verbazing vliegt er nog een grote rover achter de Zeearend aan.
We zetten de kijker erop en stamelen tegelijk Lammergier! De vogel vliegt op dat moment van ons af en foto’s maken zit er niet meer in zo lijkt het. Maar dan draait de vogel bij en komt weer terugvliegen

Als de vogel boven mijn hoofd hangt begin ik als een gek te klikken, want er moeten natuurlijk foto’s komen van deze mega. Door alle consternatie vergeet ik helemaal om over te belichten en tonen de foto’s alleen silhouetten maar wat boeit het de vogel staat er herkenbaar op. Vanaf het schermpje kijken we nog maar een keer of we het bij het rechte eind hebben en het is onmiskenbaar een 2de kalenderjaar lammergier, en de Zeearend blijkt ook echt een Zeearend geweest te zijn -:). De vogel heeft geen gebleekte pennen, wel of geen ringen kunnen we door de afstand niet vaststellen maar het betreft in ieder geval geen projectvogel uit het re-introductie project in de Alpen, zoveel is duidelijk.

Hierna is het tijd om vogelend Nederland op de hoogte te brengen van onze vondst, via WhatsApp en telefoon geven we de vogel door. In Katwijk word de vogel door een aantal vogelaars opgepikt en lijkt dan koers te zetten naar Den Haag maar daar komt de vogel nooit overheen, wel de Zeearend en dat zorgt voor de nodige verwarring bij vogelaars.
De Lammergier is boven het duin gebied van Wassenaar afgebogen naar het binnenland en word boven Rijswijk en Delft weer opgepikt door een aantal mensen. De vogel vliegt hierna door
en volgt de snelweg A13 tot boven Rotterdam en word aan het einde van de middag een aantal km’s onder Rotterdam voor het het laatst waargenomen.
De volgende dag zijn er een aantal twitchers die de gok hebben genomen om te gaan posten op de plek waar de vogel het laatst gezien zou zijn en dat blijkt een goede hoek te zijn! Rond half elf duikt de vogel op en dan volgen er een naar verluid bizarre taferelen om de vogel te volgen of te twitchen, gelukkig gaat het allemaal goed. De vogel volgt de grote rivieren en duikt om half een op boven ’s Hertogenbosch en drie kwartier later boven Uden/Volkel hierna is vogel zo lijkt het verdwenen en word niet meer gezien.

Via via krijg ik steeds meer info over de vogel. Het betreft een in het wild geboren vogel en is dezelfde vogel als die de afgelopen maanden in Duitsland zat. O.a. te herkennen aan de gebroken 5e primary links. Deze vogel zat in November 2016 in de Jura (op basis van foto’s konden individuele kleedkenmerken worden vergeleken met de Duitse, en dus nu onze, vogel). Daarna is het een tijdje stil totdat hij op 18 januari 2017 in Duitsland opduikt vlakbij de grens met Luxemburg. Daarvan is een geniale foto van de vogel die op een vangrail langs een bosweg zit. Op 24 februari wordt hij weer gezien, nu nabij Keulen. Een dag later zit hij een stuk oostelijker. Op 2 maart duikt hij vervolgens weer in die buurt op. Op 4 maart wordt de vogel voor het laatst gezien nabij Brockum (ter hoogte van Enschede). Van deze waarnemingen zijn telkens foto’s overigens, of in vlucht, of terwijl de vogel op een kadaver zit.
Van deze vogel zijn erg goede foto’s. Daarop is te zien dat de vogel geen ringen of gebleekte pennen heeft. En geen GPS-zender.
Op 2 maart zijn naast het kadaver waar de vogel van zat te eten, donsveertjes verzameld. Als uit deze veertjes voldoende geschikt DNA-materiaal te halen is, kan worden bepaald waar de vogel genetisch (!) vandaan komt. Indien het een directe afstammeling van een projectvogel is, kan dat daarmee ook worden vastgesteld. Naar verwachting zijn deze resultaten met een maandje binnen. (bron Hans Pohlman)

Tekst en foto’s Rein Genuït

Jaarverslag 2016


Beste vogelliefhebber,

Het ’Jaaroverzicht 2016’ is klaar en is weer een fraaie, dubbeldikke glossy geworden van het befaamde vogelmagazine De Duinstag. Onze website www.birdclubkatwijk.nl fungeert als het medium voor (recente) waarnemingen en bovendien voor (korte) redactionele berichten, die bij elkaar weergeven wat zich op vogelgebied in en om Katwijk afspeelt. Op deze manier spelen wij als Vogelclub Katwijk beter in op de actualiteit.

Voor de papieren uitgave van het ’Jaaroverzicht 2016’ pakken we wederom groot uit.  Om de glossy ’Jaaroverzicht 2016’ in bezit te krijgen hoeft u alleen maar een bedrag van 10 euro (meer mag altijd!) over te maken op bankrekeningnummer NL93 RABO 0391 8444 31, ten name van ’Vogelclub Katwijk’. Dit geldt ook voor de vroegere abonnees die ooit een machtiging voor automatische incasso hebben afgegeven! Het is voor een correcte toezending van De Duinstag heel belangrijk dat u op de overschrijving uw adres, postcode en woonplaats noteert, aangezien bank-afschriften die niet meer vermelden.

Wij hopen dat u net zo halsreikend uitkijkt naar het nieuwe jaarnummer als wij en dat we uw bijdrage binnenkort op onze rekening bijgeschreven zien.

Met vriendelijke groeten,

Vogelclub Katwijk,

Huig Ouwehand (penningmeester)
Telefoon: 071 4075535, e-mail: abonnement@birdclubkatwijk.nl

Highlights februari 2017


We pakken de draad weer op en zullen de maandverslagen van de nog ontbrekende maanden ook t.z.t. publiceren maar hierbij alvast het maandoverzicht van februari 2017.

Uiteraard beginnen we de eerste dag van de maand met burgemeesters. Op 1/2 zat er een vogels op het noorderstrand waar ook twee Pontische – en een Geelpootmeeuw werden gemeld. Telpost Berkheide werd ook al weer in gebruik genomen en hier vlogen 10 Kleine Rietganzen over en jubelde een Boomleeuwerik het voorjaarstrekseizoen in op 2/2. Op het Valkenburgse Meer verbleef nog altijd een Roodhalsfuut en de andere long-stayer de Bonte Kraai werd ook weer gemeld. De Grote Burgemeester kreeg deze dag nog kort bezoek van een Kleine Burgemeester beide werden de gehele maand regelmatig waargenomen in de omgeving van de buitenwatering. Een Nonnetje werd gezien op het Valkenburgse Meer en in Berkheide waar ook twee Houtsnippen werden opgestoten.

Roodhalsfuut, Valkenburgse Meer (Henk Eldering)

Op 3/2 werd naast de Roodhalsfuut, Nonnetje ook een Topper gevonden op het Valkenburgse Meer, de Rietgorzen begonnen hier ook al hun territorium te claimen met 15 ex. In de Ganzenhoek kroop een Kleine Bonte Specht door de boomkruinen en in de Ommedijkse Polder werden twee Raven gezien. op 4/2 werd een tweede Roodhalsfuut op het Valkenburgse Meer waargenomen waar ook een Pontische Meeuw werd gezien, Casper Zuyderduyn ontdekte in de Bergstichting een Taigaboomkruiper die hier de gehele maand zich fraai liet bekijken. Op 5/2 werd een Bokje opgestoten van Lentevreugd waar ook twee Waterpiepers aanwezig waren.

Taigaboomkruiper, Bergstichting (Sjaak Schilperoort)

Een Velduil en een Blauwe Kiekendief vlogen op 6/2 boven Lentevreugd en bij de Golfbaan Rozenstein zat een Nonnetje in de vijver. Een Ransuil was op 8/2 aanwezig bij De Mient en op 9/2 werden vijf Wilde Zwanen geteld op het Grote Meer in Berkheide. Op 10/2 kon je een leuke rondje maken in de regio met 2 Dwerggorzen bij Noordwijk, de Siberische Taling bij Noordwijkerhout, de Taigaboomkruiper van de Bergstichting, 2 Roodhalsfuten, Nonnetje en Topper op het Valkenburgse Meer, Burgemeesters, Pontische en Geelpootmeeuw op het strand, Raven en Bonte Kraai op Lentevreugd en Kleine Bonte Specht bij de Ganzenhoek. De Sneeuwval bracht een Grote Gele Kwikstaart mooi voor de lens in Rijnsoever en 3 Sneeuwgorzen bij hotel Savoy.

Grote Gele Kwikstaart, Rijnsoever (Siebe Wiersma)

Een IJseend vloog op 14/2 naar noord over zee en 7 Wilde Zwanen waren aanwezig bij het Jan Parlebos. Twee Kleine Barmsijzen waren op 15/2 aanwezig in de Ganzenhoek en op Lentevreugd vloog een Bokje op waar ook een Raaf over vloog. Op 17/2 vloog een Appelvink over de Wassenaarse Slag en werd een Roerdomp gezien in Berkheide waar ook een Slechtvalk over vloog. Op 19/2 nam het aantal Kleine Mantelmeeuwen toe in de Binnenwatering waar ook de Kleine Burgemeester zich kwam oppoetsen, op de 21e was hier ook een Kanoet aanwezig. Op 24/2 vlogen 15 Kraanvogels over Valkenburg naar noord en op 28/2 nog een exemplaar.

Kleine Burgemeester, Buitenwatering (Annelies Marijnis)

17/2/17: Lezing Arjan Dwarshuis over zijn Big Year


Save the date! Op vrijdagavond 17 februari doet Arjan Dwarshuis verslag over zijn Big Year. In 2016 reisde Arjan de hele wereld over om zo veel mogelijk vogelsoorten in één jaar te zien. Naast het persoonlijke doel om het wereldrecord te verbreken, wat in 2015 voor Noah Stryker was verbroken met 6.042 soorten, probeerde Arjan voor Birdlife Preventing Extinctions Programme zo veel mogelijk geld op te halen.

Na 40 landen te hebben doorkruist stond zijn teller op 31/12/2016 23.59 op …….. 6.836. Tijdens de lezing neemt Arjan ons mee op deze epische reis en doet hij verslag van deze 40 landen maar verteld ook het persoonlijke verhaal. Wat doet het met iemand om een jaar lang op reis te zijn, welke voorbereidingen tref je zoal en dan…… wat doe je na 1/1/17?

Roskam Katwijk aan de Rijn
Turfstraat 2
2223 EH Katwijk aan de Rijn
start lezing 20:00, zaal open 19:30
Entreekosten: € 5,00, waarvan € 3,00 naar Birdlife Preventing Extinctions Programme gaat.

Consumpties aan de bar voor eigen rekening.

Strijd om het Burgermeesterschap van het strand in Katwijk


Afgelopen dagen tartte een stevige noordwesterstorm de Nederlandse kust. Een koude stroom vanaf de noordelijke Atlantische Oceaan stuwde de Noordzee in en bracht veel winterse neerslag en de gepaarde ongemakken. Maar de storm bracht meer met zich mee. Tientallen Grote- en Kleine Burgemeesters werden er waargenomen langs de Nederlandse kust zo ook in Katwijk. Op zaterdag werden er maar liefst vijf verschillende Grote Burgemeesters en één Kleine Burgemeester vastgesteld.


De nieuwe zelf uitgeroepen Grote Burgemeester van het Katwijkse strand, maar niet volgens de lokale goedgelovige Zwarte Kraaien (foto Luuk Punt)

Deze ongekende aantallen brachten op zaterdag 14/01 minimaal al 53 vogelaars op de been naar het Katwijkse strand die daar een prachtige eerste winterkleed Grote Burgemeesters en de Kleine Burgemeester zagen die zich tegoed deden aan de aangespoelde mosselen, oesters, zeesterren en krabben. Het was een “larofielen” paradijs met tussen de duizenden Zilvermeeuwen, Kokmeeuwen, Stormmeeuwen en Grote Mantelmeeuwen nog een paar snoepjes zoals Geelpootmeeuwen, Pontische Meeuwen en een verdwaalde Drieteenmeeuw.


Kleine Burgemeester daagt een Zilvermeeuw uit (foto Marc Kolkman)

Knallend 2016


Vanuit het team van Birdclub Katwijk wensen wij iedereen een goed en soortenrijk 2017 toe!

Blauwstaart, 1e kj, Panbos 06/12/2016 (foto Rob Wijn)

Op dit moment wordt er druk gewerkt aan het jaarverslag van 2016 en we zijn en flink op weg. We verwachten dan ook dat het jaarverslag eerder beschikbaar zal zijn dan voorgaande jaren. Eén goede voornemen wordt dus al voor 2017 gehaald. Ook willen we een nieuwjaarsreceptie organiseren in de Roskam maar daarover later meer, houd dus de website goed in de gaten!

Een sneak preview van 2016: we sluiten het jaar af met 254 waargenomen soorten wat 2 soorten meer zijn dan in 2015 (waarneming.nl). Hoogtepunten waren:
Vale Pijlstormvogel
Koereiger
Steppekiekendief

Roodpootvalk
Eleonora’s Valk
Steltkluut
Kleine Geelpootruiter
Bijeneter
Hop
Pestvogel
Roodstuitzwaluw
Siberische Tjiftjaf
Bruine Boszanger
Humes Bladkoning

Taigaboomkruiper
Blauwstaart
Dwerggors

Koereiger duikt (weer) op



Koereiger 14/12/16 op Lentevreugd (Rob Floor)

In oktober verbleef er een aantal dagen een Koereiger op Lentevreugd. Mogelijk dook dezelfde vogel weer op op 14 december 2016. Deze dag liet hij zich weer fraai fotograferen en verorberde een flinke Bruine Kikker (foto). Later in de middag hield hij zich weer op in de nabijheid van de Schotse Hooglanders. De dagen erna werd de vogel niet waargenomen maar mogelijk verblijft hij in de polders rondom Vliegveld Valkenburg.

In de tussenliggende periode werd er ook nog een Koereiger gemeld op 7-12 over Noordwijkerhout, 6-12 over de achterweg in Noordwijk vliegend en 9-11 in de Duijvenvoorde Polder bij Wassenaar. Mogelijk gaat het hier om dezelfde vogel die over een groot gebied zwerft.

Blauwstaart in Panbos, een tijdelijke sinterklaasgeschenk


Tijdens een wandeling met de familie door Panbos op de verjaardag van Sinterklaas, fotografeerde Rob Dekker een “afwijkende Roodborst” en poste die op Facebook in de groep Vogelvrienden. Wietze (altijd online) Janse pikte het bericht op en stuurde het direct door over de Katwijkse Whatsapp groep.

De volgende morgen werd de vogel als snel teruggevonden en kon door bijna 100 man worden bewonderd. Helaas nam de goedheiligman het cadeau ook weer mee naar Spanje want de daaropvolgende dagen werd de vogel niet meer waargenomen.

Hoewel net buiten de officiële gemeentegrens valt de waarneming toch in het waarnemingsgebied van vogelclub Katwijk waar het een nieuwe soort voor is. Na de voorjaarsvogel op 10 april 2015, ontdekt door Katwijker Maarten Langbroek in de Coepelduynen van Noordwijk is dit het tweede “grensgeval”.


Peter Soer


Lennart Verheuvel


Rene van Rossum


Luuk Punt

Siberische Braamsluiper nabij het Ridderpark


In de middag van 1 december ontdekte Ronald Honders een Siberische Braamsluiper langs de Dennenlaan in Katwijk (grenzend aan het Ridderpark). De vogel was soms lastig vindbaar door zijn actieve foerageergedrag en werd op 4/12 voor het laatst gezien. Helaas is de roep niet gehoord en is er geen dna verzameld van de vogel.

Dit betreft de derde waarneming van de Siberische/Vale/Woestijnbraamsluiper in Katwijk.
In november 2013 verbleef er een ex in de Wilbert
In oktober 2016 werd het geluid opgenomen in Frederiksoord, Rijnsburg van een roepende “sylvia” waar uit sonogram vrij zeker bleek om deze ondersoort te gaan.


Siberische Braamsluiper, Dennenlaand Katwijk (Rene van Rossum)


Siberische Braamsluiper, Dennenlaan Katwijk (Gerjon Gelling)

Highlights oktober 2016


Oktober is de meest spannende maand van het jaar. Niet alleen is de kans op zeldzaamheden het hoogst maar ook kunnen recordaantallen op de telposten overtroffen worden. Hoogtepunten van deze maand:

Bladkoning 1ekj Coepelduynen (Peter van Duijn)

68 Bladkoningen (kunnen er een paar meer of minder zijn ;))
1 overvliegende Dwerggors over de Puinhoop en mogelijk ook 1 over Lentevreugd
1 Siberische Tjiftjaf in de Ganzenhoek
1 Bruine Boszanger op Lentevreugd
1 Taigaboomkruiper tp Willem van den Berghstichting
1 overvliegende Roodmus
1e kj Steppekiekendief aanwezig op Lentevreugd, mogelijk zelfs twee vogels en nog een mogelijk exemplaar langsvliegend.

Een Zomertortel, drie IJgorzen en een “late” Duinpieper vlogen op 1/10 langs de Puinhoop, deze dag werd ook het telpostrecord van Grote Gele Kwikstaart verpletterd: 114! Een Roodkeelpieper vloog deze dag over het dorp, een Bokje werd opgestoten op Lentevreugd, in de Ganzenhoek zat een Kleine Bonte Specht en Peter van Duijn wist een gekleurringde Tapuit vast te leggen welk op Helgoland was gerind en op Groenland uit het ei is gekropen.

Groenlandse Tapuit, 1e kj Coepelduynen (Peter van Duijn)

De dag erna was het goed toeven bij Savoy met een langsvliegend Vaal Stormvogeltje, 30 Jan-van-Genten, 1 Grote en 3 Kleine Jagers. Op 3/10 vloog een Grote Pieper over de Ganzenhoek en 4 Baardmannen over de Koffietent. Een Rode Wouw, twee Beflijsters en een mogelijke Steppekiekendief vlogen op 4/10 langs de Puinhoop en een roepende Roodkeelpieper over de Coepelduynen. Op 4/10 werden ook 26 Atalantas langstrekkend geteld langs de Puinhoop, de dag ervoor kwamen ook al in de avondschemering 27 Atalantas binnen een half uur vanuit zee vliegend.

Rode Wouw, 1e kj over de Puinhoop (Luuk Punt)

Een Velduil vloog op 5/10 over de Puinhoop, in de Ganzenhoek dook een Kleine Bonte Specht weer op en over de Friese Wei vloog een Roodkeelpieper. Een Zwartkopmeeuw was op 7/10 aanwezig in de Binnenwatering, vloog er een Velduil over de Puinhoop die ook kort ter plaatse zat in het Ridderpark en werden er in de Coepelduynen 4 Beflijsters waargenomen.

1e kj Beflijster in de Coepelduynen (Jaap Engberts)

Op 8/10 vloog een Grote Pieper over de Puinhoop, waar ook 7 Baardmannen kort aanwezig waren, en leverde de struinende vogelaars in de Coepelduynen een dode Kerkuil, 2 Beflijsters, 1 overvliegende Roodkeelpieper en Europese Kanarie op. Op 9/10 werd aan het eind van de telling een overvliegende Dwerggors opgemerkt over de Puinhoop en waren er 5 Beflijsters aanwezig in Berkheide (3) en de Coepelduynen (2). Een fraaie Klapekster was op 11/11 aanwezig in zuidelijk Berkheide en werden er ook aardige aantallen dootrekkende Kruisbekken deze maand opgemerkt evenals een groep van 35 in de Ganzenhoek.

Klapekster 1e kj tp bij telpost Berkheide (Teus Luijendijk)

Op 14/10 vloog een Raaf over Berkheide en een Strandleeuwerik over de Berghstichting. Op 15/10 vloog een Visarend over Lentevreugd, een Rode Wouw over meerdere plekken in het waarnemingsgebied richting noord, een Velduil opgestoten in de Coepelduynen waar ook een mogelijke Siberische Boompieper over vloog. Deze dag werd ook door Thea van Gogh een eerste winter vrouw Steppekiekendief gefotografeerd. Tot en met de 30e werd er, met enkele dagen van afwezigheid, elke dag wel een juveniele vrouw Steppekiekendief gezien die er ook in het rietveld ging slapen.

Steppekiekendief, 1e kj vrouw op Lentevreugd (Rene Alberts)

Op 16/10 stonden waarnemers op de Steppenkiekendief te wachten toen er een Koereiger aan kwam vliegen en op Lentevreugd landde om daar zich vol te proppen met kikkers. De vogel verbleef tot en met 23/10 op of rondom Lentevreugd en maakte soms ook uitzwervingen richting de polders bij het Valkenburgse Meer. Het doorkruisen van de Coepelduynen leverde de 16e een opvliegend Bokje en Velduil op. Op 17/10 vlogen over de Puinhoop een Europese Kanarie, 4 IJsgorzen en 2 Grote Piepers. De dag erna waren er op Lentevreugd 2 Grote Piepers, 1 Bokje en 1 Velduil aanwezig. op 19/10 vlogen drie Middelste Jagers over zee. Vanaf het dijkje op Lentevreugd werd een roepende Bruine Boszanger ontdekt in het bramenstruweel, een Siberische Tjiftjaf in de Ganzenhoek, vloog een Grote Pieper en twee IJsgorzen over de Coepelduynen en vloog er over Lentevreugd ook nog een mogelijke Dwerggors. Een Grote Pieper en een Europese Kanarie vlogen op 24/10 over de Puinhoop. Een Pestvogel vloog op 26/10 over Lentevreugd en de dag erna een exemplaar over het Zwarte Pad. Een Ruigpootbuizerd was aanwezig in noordelijke Berkheide op 28/10 en vloog een Sneeuwgors over het Coepelduyn.

Koereiger op Lentevreugd (Johnny van der Zwaag)

Op 29/10 was een Taigaboomkruiper aanwezig in de Willem van den Berghstichting, vloog een Pestvogel over de koffietent, een Roodmus over de Vrieze Weide, een Grote Pieper over de “Kleine Maasvlakte” en waren er 8 Baardmannen aanwezig op Lentevreugd. Op 30/10 gingen er 8 Waterpiepers op Lentevreugd slapen. Een Velduil gaf samen met een Sperwer een mooie luchtshow boven de Coepelduynen op 31/10 en werden 2 Bokjes op Lentevreugd gezien.

Velduil en Sperwer in een luchtgevecht, Coepelduynen (Rene van Rossum)

Hé, een lastige eerste winter “pontische” meeuw…


Vanaf begin jaren tachtig heeft de Pontische Meeuw een sterke uitbreiding van het broedareaal laten zien, waardoor hybridisatie met Zilvermeeuw is opgetreden, eerst in centaal Polen langs de rivier Vistula en noordelijker rond het reservoir van Wloclawek, en een decenium later in het merengebied van Brandenburg, oost Duitsland.

De aantallen hybriden zijn lastig exact vast te stellen; rond 2004 werd het aantal broedende hybrides op ongeveer 400 geschat voor Polen en in 2015 werden in de Gräbendorfer See in Duitsland 250 kuikens geringd, waarvan vermoed werd “dat een groot deel Pontische Meeuw is, maar een aanzienlijk deel hybride vogels betreft.” Deze kuikens zijn niet goed op soort te brengen en zijn na het ringen nauwelijks te volgen, waardoor de ouders onbekend blijven en dus ook de precieze soortnaam. Observaties van geringde exemplaren tonen aan dat een (redelijk) deel van de vogels uit zowel Polen als Duitsland de winter doorbrengt langs onze kust (Van Dijk, 2013).

Polen en Duitsland hebben intensieve ringprogramma’s in de gemengde kolonies. Observaties van geringde vogels, ook in Nederland, tezamen met uitvoerige documentatie, kan in de toekomst leiden tot een betere herkenning van hybride vogels. Daarbij twee opmerkingen:

I: foto’s uit Rusland en Azerbeijan tonen dat de variatie binnen Pontische Meeuw populaties wellicht groter is dan we momenteel (in West-Europa) aannemen. ‘Verdachte vogels’ zouden dus evengoed ‘puur Pontisch’ kunnen zijn en binnen de variatie van de soort dienen te worden gerekend.
II: hybridisatie vindt nu al decennia plaats in Polen en Duitsland, waardoor echte ‘meng-kolonies’ zijn ontstaan, inclusief ‘back-crossings’. Hoe herken je nakomelingen die nog maar 3/8ste deel Zilvermeeuw zijn in het veld? En welke soortnaam geef je die vogels?

Dit artikel toont enkele 1e winter vogels die ik afgelopen jaar zag op Katwijk strand en die gelijkenis vertonen met Pontische Meeuw, maar op sommige punten voldoende afwijken om te veronderstellen dat het hybriden zouden kunnen zijn.


1e winter Pontische Meeuw, 29 augustus 2016, Katwijk. Omringd door uitgevlogen (waarschijnlijk lokale) Zilvermeeuwen. Duidelijke verschillen zijn het reeds gesleten kleed in augustus, als ook de langwerpige snavelvorm (1), de kop die al wit wordt in de nazomer (2), geruide dekveren (3), geen karteling op de tertials (4), en de donkere centrale grote dekveren met slechts weinig ‘postzegel-patroon’ (5). Een vogel ter referentie.


1e winter Pontische Meeuw, 2 september 2016, Katwijk. Met in de achtergrond een ‘verse’ 1e winter Zilvermeeuw. Verschilt in de langwerpige snavelvorm (1), de witte kop in de nazomer (2), geruide dekveren (3), geen ‘postzegel-patroon’ op de tertials (4), de donkere centrale grote dekveren met slechts weinig karteling (5) en de lichte onderdelen (6).


1e winter Pontische Meeuw, 6 september 2015, Katwijk. Klassieke vogel qua bouw met lange, dunne snavel (1), peervormige, lichte kop op een lange nek (2), nekstreping geconcentreerd in de ondernek als een ‘boa’ (3), nieuwe schouderveren hebben een grijze basis en een donker centrum zonder dikke dwarsbandjes (4; Zilvermeeuw heeft meestal anker-partonen), de oude schouderveren tonen nauwelijks karteling langs de randen (5), geen karteling op de tertials (6), een zwartige vleugelpunt, zonder opvallende witte toppen (7), de binnenste grote dekveren tonen grote witte toppen (8), terwijl de buitenste grote dekveren slechts weinig postzegel-patroon tonen en bleekbruin zijn (9), de dunne poten ogen lang, doordat een groot deel van de dij zichtbaar is (10), en de onderdelen zijn overwegend licht op borst en buik (11). Een vogel ter referentie.


1e winter Pontische Meeuw, 5 oktober 2016, Katwijk. Klassieke vogel met witte kop en onderdelen (1), enkele geruide dekveren (2), geen ‘postzegel-patroon’ op de tertials (3) en de juveniele dekveren met een bleekbruine kleur (4).


1e winter Pontische Meeuw, 3 oktober 2016, Katwijk. Klassiek vleugelpatroon met donkere buitenzijde van de binnenste handpernnen (1), donkere centrale grote dekveren met slechts weinig postzegel-patroon (2) en een deels lichte ondervleugel (3).


1e winter hybride Pontische Meeuw, 5 oktober 2016, Katwijk. Vogel toont Pontische Meeuw invloeden, maar afwijkend zijn de hoekige kop als in Zilvermeeuw met redelijk wat streepjes (1), late rui in de rugveren (2), de postzegel-karteling op de tertials (3) en bruinige, smoezelige onderdelen (4).


1e winter hybride Pontische Meeuw geel X007, 5 oktober 2016, Katwijk. Meer Zilvermeeuw dan Pontische Meeuw door afwijkende forse snavel, met duidelijke gonyshoek (1), een hoekige kop als in Zilvermeeuw met redelijk wat streepjes (2), late rui in de schouderveren waarbij ook de laatst vervangen veren wederom vet-aangezette ankertjes vertonen (3; je ziet liever dunne of geen dwarsbandjes bij een Pontische Meeuw), postzegel-karteling op de tertials (4) en zo’n patroon herhaald op de grote dekveren (4; bij Pontische Meeuw zie je liever een ‘gladde’ veerrand, zonder karteling). Geel X007 is geringd als kuiken op 7 juni 2016 in de gemengde kolonie van Laußig, oost Duitsland (51,34N 12,38O).


1e winter hybride Pontische Meeuw geel X007. Het vleugelpatroon toont als een Zilvermeeuw met lichte tekening op de buitenzijde van de binnenste pennen (1), postzegel-karteling op de binnenste en centrale grote dekveren (2) en bandering op de ondervleugel (3; bij Pontische Meeuw zie je liever een deels witte ondervleugel). De long-call neigt naar Pontische Meeuw (en was afwijkend van de aanwezige Zilvermeeuwen).


1e winter hybride? Pontische Meeuw rood 431P, 10 september 2016, Katwijk. Veel overeenkomst met Pontische Meeuw, waaronder de langwerpige snavelvorm (1), lichte delen op de ondervleugel (4), donkere centrale grote dekveren met slechts weinig postzegel-patroon (5) en klassiek vleugelpatroon met donkere buitenzijde van de binnenste handpernnen (6). Sommige zaken zijn slechter te plaatsen, zoals de hoekige kop als in Zilvermeeuw met redelijk wat streepjes (2) en de uitgebreide donkere tekening op de onderdelen (3). Rood 431P is geringd als kuiken op 26 mei 2016 in de grootste gemengde kolonie van Polen: Zastow Karczmiski aan de rivier Vistula (51,15N 21,51O).


1e winter hybride? Pontische Meeuw rood 431P. Langwerpige snavelvorm als in Pontische Meeuw (1), evenals donkere centrale grote dekveren met slechts weinig postzegel-patroon (4) en ‘glad patroon’ zonder karteling op de tertials (5). Afwijkend zijn gestreepte kop (2) en de uitgebreide donkere tekening op de onderdelen (3; hoewel punt 2 en 3 zouden kunnen correleren). Het geluid van de vogel, herinnerend aan Pontische Meeuw. trok de aandacht.


1e winter hybride Pontische Meeuw, 13 oktober 2015, Katwijk. Sterk lijkend op Zilvermeeuw door ‘vette’ ankertekening op de schouderveren (3; waarvan het achterste deel nog steeds juveniel is), door de karteling op de tertials (4), en de ‘modderbruine’ kleur van de juveniele dekveren (5). Echter, het geluid van deze vogel deed sterk aan Pontische Meeuw denken en bovendien past daar goed op de snavel (1; deze toont geen sterke gonyshoek) en de lichte onderdelen (6) en kop. Verder vallen de donkerbruine handpennen zonder witte toppen op, wat past bij Pontische Meeuw.


1e winter hybride Pontische Meeuw, 13 oktober 2015, Katwijk. Veel overeenkomst met Pontische Meeuw, door de vergevorderde rui, waarbij alle schouderveren (3) en enkele dekveren (4) zijn vervangen, een ‘glad patroon’ zonder karteling op de tertials (5), en juveniele dekveren met een bleekbruine kleur (6). Minder goed passend is de stompe, hoge snavel (1), de hoekige kop die een gedrongen bouw accentueert (2), en de uitgebreide donkere tekening op de onderdelen (7).


1e winter hybride Pontische Meeuw, 12 november 2015, Katwijk. Overeenkomst met Pontische Meeuw door de langwerpige snavelvorm (1), geruide binnenste dekveren (3), ‘glad patroon’ zonder karteling op de tertials (4), en juveniele veren met een bleekbruine kleur (5). Afwijkend zijn de uitgebreide donkere tekening op de kop (2) en op de onderdelen (6).

1e winter hybride Pontische Meeuw groen XZFD, 29 oktober 2015, Katwijk. Overwegend een Pontische Meeuw, maar erg donker op onderdelen en borst. Bovendien traag in de rui van schouderveren, waarvan een deel nog steeds juveniele veren zijn. Groen XZFD is geringd als kuiken op 9 juni 2015 in de gemengde kolonie van Gräbendorfer See, oost Duitsland (51,42N 14,06O).

Ringaflezingen tonen aan dat een redelijk deel van de Oost-Duitse meeuwen onze kust opzoekt. Bovenstaande foto’s geven een idee hoe lastig het soms kan zijn tot determinatie te komen. Toch is het juist tegenwoordig, door de intensieve ringprogramma’s en beschikbaarheid van digitale camera’s, interessant om meeuwengroepen te controleren en dit soort exemplaren te documenteren.

Katwijk kan een aanzienlijke portie herbergen, getuige de aanwezigheid van 17 1e winter vogels, vijf 2e winters, drie 3e winters en een adult Pontische Meeuw (en hybriden) op 10 oktober 2016. In totaal stonden er zo’n 1500 meeuwen op het strand die dag.

Mars Muusse

Literatuur:
Beran V., G. Neubauer & M. Zagalska-Neubauer, 2010. First proven case of a backcross hybrid between the Herring Gull (Larus argentatus) and the Caspian Gull (Larus cachinnans) in the Czech Republic. Sylvia 46.
Neubauer, G., M. Zagalska-Neuhauer, R. Gwiazda, M. Faber, D. Bukaciriski, J. Betleja & R Chylarecki, 2006. Breeding large gulls in Poland: distribution, numbers, trends and hybridisation. Vogelwelt 127: 11-22.
Van Dijk K., 2013. Pontische Meeuwen Larus cachinnans langs de Nederlandse kust. In press voor Sula; online version Sept 2015.

In memoriam Kees Schoonenberg


De nestor van Vogelwerkgroep Berkheide is overleden.

Kees Schoonenberg zoals de meesten hem het beste zullen kennen. We zullen nog vaak naar het paaltje kijken maar nu zonder geparkeerde fiets (foto Gerrit van Ommering)

Maandag 10 oktober werden wij opgeschrikt door het bericht van het overlijden van Kees Schoonenberg. Ook voor diegenen die hem de laatste weken hadden meegemaakt en weet hadden van zijn gezondheidsklachten kwam dat volkomen onverwacht. Kees zou die maandag in het LUMC lichamelijk goed onderzocht worden. Maar zover heeft het niet mogen komen. In de nacht of vroege ochtend is hij getroffen door zware herseninfarcten en daarvan niet meer bijgekomen.

Kees, geboren op 8 juni 1939, is voor onze begrippen vrij laat met vogels kijken begonnen. Op z’n 23ste . De directe aanleiding daartoe was de strenge winter van 1962-1963. Kees had met zijn familie het schildersbedrijf A. Schoonenberg (uit de Zuidstraat), maar ik denk niet dat er die extreem barre winter veel te schilderen viel. De zee was bevroren. De Uitwatering was bezaaid met dode en verzwakte vogels. Kees was er niet weg te slaan en liep de hele dag te slepen met slachtoffers, die thuis voor zover dat mogelijk was werden opgelapt. Hij kon er altijd begeesterd over vertellen. Voor hem is toen een nieuwe hobby geboren. Een passie die hem nooit mee zou loslaten.


Vaal Stormvogeltje op de tafel in het huis van Kees Schoonenberg, september 2004. De vogel was meegenomen van volle zee door een jongere broer van Cees, Cor, die toen nog schipper was op een grote hektrawler en de vermoeide vogel aantrof op zijn schip. Kees heeft de vogel op het Katwijkse strand losgelaten. (Gijsberg van der Bent)

Kees was volkomen autodidact. Ook toen al ging hij het liefst alleen op stap. Er waren in Katwijk in de zestiger jaren nog lang niet zoveel vogelaars als nu, maar zelfs met die paar vogelaars van de Katwijkse Vogelwacht (die in de broedtijd het duin ‘bewaakten’) waren de banden naar eigen zeggen niet warm. Ook trok hij niet op met Jo Rampen en diens vogelvrienden van elders die Katwijk regelmatig bezochten. Begin jaren zeventig ontdekte onze toenmalige plaatsgenoot Arend Wassink dat ene Kees Schoonenberg uit de Varkevisserstraat zich geheel zelfstandig ontwikkeld had tot de beste vogelaar van Katwijk, met een grote kennis van en zeker ook grote liefde voor de vogels van met name ‘de Zuidduinen’ (over ‘Berkheide’ hadden we het toen nog niet). Door Arend werd ik als net beginnend vogelaartje meegesleept naar Kees, die toen al spierwit haar had. Ik mocht met ze mee de Zuidduinen in. De eerste keer leverde me dat 23 nieuwe soorten op. In mijn aantekeningenschrift heb ik bij die zomerdag uit 1973 gezet: ‘historical date!’. Let wel, bij al die nieuwe soorten zaten ook Oeverloper, Witgatje en Watersnip….

Het werd al snel duidelijk dat Kees wel graag mooie waarnemingen deed, maar zeker geen ‘soortenjager’ was. Met excursies naar vogelrijke plekken elders in Nederland ging hij in die jaren graag mee, maar buitenlandse reizen liet hij geheel aan zich voorbij gaan. De oprichting van de Vogelwerkgroep Berkheide in 1976 paste precies in zijn straatje. In deze club vond hij geestverwanten, met dezelfde passie voor de vogels en ‘zijn’ Zuidduinen. In de Vogelwerkgroep Berkheide kon hij een bijdrage leveren aan de bescherming van de duinen. Door er zoveel mogelijk te zijn, wat hij toen al 13 jaar deed, en door zijn waarnemingen vanaf dat moment op een gestandaardiseerde manier door te geven. Het sprak vanzelf dat hij ‘kavel 5’ zou gaan inventariseren: de Boerendel. Toen veruit de vogelrijkste kavel van Berkheide en ook in de jaren daarvoor al het belangrijkste vogelgebied voor Kees. Dat vlak naast deze kavel de koffietent van Mart de Ruijter zat hielp natuurlijk ook mee.


Kees op het strand van Katwijk op 10 november 2007, toen het strand ’s winters nog helemaal leeg was…. Omdat hij in het zeedorp Katwijk bij iedereen bekend was als vogelaar werden er regelmatig vogels aan huis gebracht of werd hij gewaarschuwd. Deze Kleine Alk was gestrand in een dakgoot in de Zuidstraat en door Kees losgelaten op het strand. (Gijsbert van der Bent)

Al die jaren is Kees kavel V trouw gebleven. Eind april had hij altijd al meer bezoeken dan ik in een heel broedseizoen. Dit jaar leverde hij voor de 41 ste keer zijn veldkaarten in. Hij bleef de kavel ook trouw toen de Boerendel in het kader van de regeneratie van de duinen in één klap veranderde van het vogelrijkste gebied van de duinen in het vogelarmste gebied (onderdeel van de ‘Kalahari’). Werkgroep-lid Joost van Reisen memoreerde deze week nog aan een uitspraak van Kees: ,,Jongens, dat tellen wordt niks meer. Ik denk dat ik het komend seizoen maar strandstoelen ga verhuren in kavel 5.’’ Lachen natuurlijk, maar de veranderingen in de Boerendel hebben hem toen erg aangegrepen. Hij was de laatste jaren des te blijer met elke Kievit die het lukte een nest groot te brengen. Kees was een bijzondere man. Tot vorig jaar, toen al 76, stond hij nog regelmatig met de verfkwast op de ladder. Stoppen in je eigen familiebedrijf is altijd lastig… Hij woonde nog in het ouderlijk huis, was verstokte vrijgezel, had geen rijbewijs, geen pc, geen mobieltje, wist niet wat geld pinnen was. De meeste vogelboeken in zijn boekenkast dateren van vóór 1975. Hij kon nog hele zondagmiddagen wegdromen in vogelboeken van Thijsse, J.E. Sluiters of Meindert de Jong. Het stond zijn vakmanschap als huisschilder niet in de weg. En vogels kijken deed hij in z’n eigen tempo en op eigen wijze, wat regelmatig mooie waarnemingen in zijn kavel opleverde van bijvoorbeeld Witoogeenden, Griel en Grauwe Klauwieren.

De laatste jaren raakte Kees jammer genoeg steeds meer in een isolement; zeker wat het vogelen betreft. Dat lag voor een belangrijk deel aan hem zelf. Je moest naar hém toe; hij kwam niet zelf. Zijn interesse in wat er elders gebeurde taande nog verder. De huistelefoon (in de hal, en nog met draaischijf) nam hij vaak niet op. Gelukkig kwamen zijn drie overgebleven broers, alle drie ook met een interesse in vogels, vaak langs in wat ook hun ouderlijk huis was. De laatste jaren wilde hij niet meer mee op excursies; hoe vaak zijn neef (oomzegger) Bram Schoonenberg het ook vroeg.

Zijn leeftijd en zijn kwalen waren nog tot vorige maand geen belemmering voor het uitoefenen van zijn andere passie: bramen zoeken! Dit jaar was een bijzonder goed bramenjaar en Kees heeft er dit najaar nog volop van geprofiteerd. In zijn huis staan nog tientallen flessen zelf gekookte en zelf gebottelde flessen bramensap. De flessen werden door hem traditioneel afgesloten door het opgieten van heet frituurvet, dat stolde tot een prop. ,,Wel goed zeven hoor!’’

Kees is zaterdag 14 oktober begraven, na een mooie dienst in de aula van begraafplaats Duinrust. De Vogelwerkgroep Berkheide zal het voortaan zonder zijn ‘nestor’ moeten doen.

Gijsbert van der Bent


Kees Schoonenberg zoals de meesten hem het beste zullen kennen. In Berkheide, met de fiets, pet op en altijd de inventarisatiearmband om. (Gijsbert van der Bent)

———————-
Onderstaand herinneringen aan Kees die op Facebook gedeeld werden, als u ook een mooie toevoeging heeft stuur deze gerust naar menno @ birdclubkatwijk . nl (spaties er tussen vandaan halen, ivm spam)

“Goede herinneringen aan die man: de droge humor die hij had idd. Hoe hij heel droog een frikadelletje speciaal bestelde in McDonalds na afloop van een vogelexcursie :). De vrouw achter de kassa verbouwereerd achterlatend. Hij zal gemist worden in Berkheide.”
Bas van der Burg

“Toen ik in 1977 in Berkheide kwam werken had hij al kavel 5. (Onder leiding van Hans vd Langkruis.) Dus dat is al 40 jaar geleden. Soms zag ik hem niet in zijn kavel maar hij verraadde zich omdat hij shag rookte.”
Edwin Huge

“Elke zaterdag die eenzame fiets langs het fietspad bij de Muur. En dan dook er altijd vroeg of laat wel een witte kruin op vanachter een duintje…”
Wim Remmelzwaal

“Ik vergeet ook nooit meer dat Kees bij de Koffie tent van Mart de Ruiter in de jaren ’70-80 zijn fiets had gestalt en er een Paard in z’n fietstas staan zeiken. Kees kon er niet om lachen…”
Rene van Rossum

“In het veld waren wij buren, dus we kwamen elkaar vroeg in de ochtend nogal eens tegen. Dat was altijd leuk. Hij had de typisch droge humor waar wel meer Katwijkers last van hebben. Zo was hij de uitvinder van de Rietknors en de Heggeflip. Ik zal hem missen. We zullen hem allemaal missen.”
Gerring van Ommering

Highlights september 2016



Wespendief juveniel, Valkenburgse Meer (Rob Floor)

Een Porseleinhoen was op de eerste dag van de maand nog aanwezig bij het Valkenburgse Meer waar ook een fraaie juveniele Wespendief over vloog, op deze dag werd een Draaihals kort gezien op de Zanderij. De Wespendief en Porseleinhoen werden ook op 2/9 weer waargenomen en vier(!) Raven in de Ommedijkse Polder. Op 4/9 was er leuke zeetrek waar te nemen met o.a. vier Morinelplevieren, een Noordse Pijlstormvogel, vijf Grauwe Pijlstormvogels, een Kleinste Jager en een Zwartkopmeeuw. De dag erna was ook productief met een Reuzenstern en nog een Kleinste Jager. Op 6/9 vloog een Visarend over zee en een Smelleken over de Puinhoop en jaagde een ander exemplaar in de Coepelduynen op Graspiepers.

Visarend, man jagend boven zee (Rene van Rossum)

Een roepende Morinelplevier wist zich van een zichtwaarneming te onthouden terwijl die over de Puinhoop trok op 7/9. Op 8/9 vloog een Visarend over zee en een Wespendief over de Kooltuinweg. 9/9 vlogen twee Purperreigers zuid over zee en op 10/9 werd een jagende juveniele Roodpootvalk ingevoerd bij het Guytendel in de Coepelduynen. Op 11/9 vloog een Purperreiger richting noord over Katwijk a/d Rijn en een vrouwtje Blauwe Kiekendief was aan het jagen boven Lentevreugd en vloog er een Wespendief over ‘s Gravendijk. Een Velduil was op 12/9 aanwezig in de zeereep van de Coepelduynen. Een Duinpieper vloog op 13/9 over de Puinhoop. Een adult en bedelende juveniele Reuzenstern vlogen op 14/9 langs de Puinhoop waar ook een Zomertortel en Duinpieper over vloog.

Reuzensterns, adult met een bedelend jong (Rene van Rossum)

De dag erna vloog er nog een Zomertortel langs de Puinhoop en zat er in het eerste licht een Ransuil op de telpost. Vanaf de Puinhoop werd op 16/9 een Visarend, drie Parelduikers en een Duinpieper langstrekkend gezien. Een VALE PIJLSTORMVOGEL vloog op 17/9 over zee evenals twee Parelduikers en over de Kooltuinweg vloog een Wespendief op weg naar zijn overwinteringsoord net als een Koekoek die strak naar zuid over Lentevreugd vloog. Een Duinpieper vloog op 19/9 over de Puinhoop. Bij hotel Duinoord werd een Kleine Bonte Specht en een overvliegende Duinpieper gezien op 20/9. Een Velduil werd opgestoten uit de Zeereep en over de Puinhoop vloog een Grote Pieper, een IJsgors en vloog er een Sperwergrasmus langs die inviel in de Zeereep. De eerste Bladkoning van het seizoen werd op 21/9 waargenomen in het Ridderpark, onderstaand een opsomming van de waarnemingen voor september:
21/9 1 Ridderpark
22/9 1 Ridderpark
24/9 1 Coepelduyn
25/9 2 Willem van den Bergh
27/9 3 Valkenburg, Ridderpark en de Puinhoop
28/9 3 Ganzenhoek (2) en De Wilbert
29/9 1 Ridderpark
(totaal 12)

Bladkoning in de Ganzenhoek (Peter Lindenburg)

Een Visarend vloog op 22/9 over de Buitenwatering en een IJsgors over de Coepelduynen. Twee Grote Piepers waren op 24/9 ter plaatse in de Coepelduynen, waar een Slechtvalk en een Smelleken over vlogen, en een Grote Pieper vloog over de Puinhoop waar ook een Duinpieper over vloog. Twee IJsgorzen vlogen op 25/9 over de Puinhoop. Maar liefst 395 Lepelaars vlogen op 26/9 naar zuid.

Lepelaars op trek (Rene van Rossum)

Zeker vier en mogelijk zelfs zes Roodkeelpiepers vlogen op 27/9 over de Puinhoop en Buitenwatering, over de Puinhoop vlogen ook nog bij elkaar vijf IJsgorzen.

IJsgors over de Puinhoop (Rene van Rossum)

De dag erna sloeg het weer om met een WZW6-8bft was de namiddag aardig productief met 13 Grauwe Pijlstormvogels, drie Middelste Jagers, een Grote Jager en werden er twee Vale Pijlen geclaimd. Op 30/9 was een Grote Pieper aanwezig voor telpost Savoy en werd een Bokje opgestoten op Lentevreugd.

Steppekiekendief en Koereiger op Lentevreugd


Op zaterdag 15/10/2016 fotografeerde Thea van Gogh een Steppekiekendief op Lentevreugd. Aan het eind van de middag werd de vogel opnieuw gevonden en ging deze slapen in het rietveld van Lentevreugd. De volgende morgen vloog hij na een ererondje over Berkheide richting de Ganzenhoek, mogelijk dezelfde vogel werd deze dag ook gezien op de Maasvlakte.

Steppekiekendief, eerste kalenderjaar vrouw (?) foto Thea van Gogh

Tijdens het wachten op de Steppekiekendief werd er op Lentevreugd een Koereiger ontdekt, de vogel hield zich op rondom de Schotse Hooglanders en Konikpaarden.

Koereiger met kikker, foto Rein Genuit

Highlights Augustus 2016


Augustus, de maand waarin we afscheid nemen van onze zomergasten zoals Gierzwaluw, Bosrietzanger, Kleine Karekiet etc en de eerste “najaarstrek” op gang begint te komen in de tweede helft van de maand en altijd blijft het spannend wat dit zal gaan brengen.

De eerste week begon wat rustig, de eerste Kieviten verzamelde zich weer in groepen bij het Valkenburgse Meer waar zich ook de eerste Goudplevieren weer bij aansloten, 21 op 4/8. Ook was er deze dag nog een eerste winter Zwartkopmeeuw in de Binnenwatering aanwezig. Op 5/8 vloog een Wespendief over Katwijk aan de Rijn en twee Lepelaars over de Coepelduynen. Een Purperreiger werd op 6/8 op de rand van het waarnemingengebied in polder Elsgeest waargenomen. 7/8 was er leuke steltloper trek over zee wat o.a. drie Paarse Strandlopers en ook vijf Noordse Sterns en twee Dwergsterns opleverde, op Lentevreugd was een creme-kleurige Spreeuw aanwezig.

Spreeuw, eerste kalenderjaar op Lentevreugd (foto Rene van Rossum)

Op 8/8 vloog een juveniele Purperreiger over Lentevreugd. Nog een juveniele Purperreiger werd op 12/8 in de Zonneveldspolder gezien, langs Savoy vlogen deze dag drie Zwartkopmeeuwen, deze soort werd ook de 14e en 15e langsvliegend gezien. De 15e was er in de Binnewatering een Kleine Zilverreiger aanwezig en een Kleine Bonte Specht op de Bergh Stichting. Op de 16e werd het eerste Paapje van het seizoen gezien op Lentevreugd. Twee Krooneenden waren aanwezig op het Grote Meer en vier Zwartkopmeeuwen vlogen over zee. Een Kwartel was op 17/8 op Lentevreugd aanwezig en de najaarstrek ging van start met een Zwarte Ooievaar over Valkenburg, een Wespendief over ‘t Heen, een Bokje ter plaatse achter de Wilbert, twee Kleine Jagers vlogen over zee en zes Paapjes werden op diverse plekken waargenomen. Een Visarend vloog op 18/8 hoog over Lentevreugd richting Leiden en een dag later vloog er één over de Coepelduynen. Deze dag zaten er twee Zwartkopmeeuwen in de Binnenwatering en vloog er één over de Puinhoop waar ook nog een Koekoek langs vloog. De trek begon al lekker op gang te komen met Bonte en Grauwe Vliegenvangers op verschillende plekken.

Bonte Vliegenvanger, Bergstichting foto Peter van Duijn

De 24e was een goede dag om op de Puinhoop aanwezig te zijn met een overvliegende Duinpieper, Ortolaan en een invallende Draaihals. Over telpost Berkheide vloog een Kleine Bonte Specht. Op 26/8 werd er in het Guytendel in de Coepelduynen een Draaihals gevonden. Een Visarend vloog op 28/8 over telpost Berkheide. Een Kleine Bonte Specht werd in Panbos waargenomen en in de Binnenwatering liep een Kleine Strandloper en vloog er een Wespendief over Katwijk aan de Rijn. Twee Morinelplevieren vlogen op de 29e over de Zanderij en leken in Berkheide in te vallen.

Draaihals, Guytendel foto Peter van Duijn

Een Porseleinhoen werd op de 30e ontdekt bij het Valkenburgse Meer en trok veel bekijks, even later bleek dat er zelfs twee vogels aanwezig waren, zie ook de post van de “Poshy Porzanas“. De bezoekers aan de Porseleinhoentjes werden in de avondschemer van de 31e nog getrakteerd op een jagende Roodpootvalk die doorvloog richting de Wassenaarse Slag, hier vloog eerder deze dag ook nog een Visarend over.

“Porseleinhoen, Valkenburgse Meer foto René van Rossum

Highlights juli 2016


Juli is standaard een kalme maand (mogelijk dat daardoor het verslag ook achterop is geraakt ;) ) met weinig beweging. Echter komt de steltlopertrek deze maand wel al aardig op gang en pakte we toch een Zwarte Ooievaar mee en een Snor op Lentevreugd is toch echt zeldzamer dan een Waterrietzanger in Katwijk!

De eerste trekbewegingen zijn ook waar te nemen, zo vlogen er drie Kruisbekken over Rijnsburg op 3/7. OP 4/7 vlogen er drie Wespendieven over de Watertoren. Naar alle waarschijnlijkheid heeft er een paartje Europese Kanaries nabij hotel Duinoord gebroed, op 5/7 werden er drie vogels waargenomen. Op 7/7 werd de eerste juveniele Geelpootmeeuw van het jaar gezien in de Binnenwatering.
Geelpootmeeuw juveniel, binnenwatering (foto Merijn Loeve)

Zes Kruisbekken zaten op 8/7 in de Ganzenhoek en twee dagen later vlogen er 21 Kruisbekken over de Coepelduynen. Een Regenwulp vloog in de nacht van 11/7 over de Zanderij en ook werden er vele Oeverlopers ‘s nachts overtrekkend gemeld in deze maand. Op 14/7 werd een Grauwe Vliegenvanger in de Ganzenhoek gezien, de volgende dag zaten er twee vogels, en vloog er over Berkheide een Wespendief. Op 15/7 werd een mannetje Rouwkwikstaart in de Binnenwatering waargenomen. Een Zwartkopmeeuw vloog over Katwijk aan de Rijn op 17/7, een dag erna vloog er ook een adult over zee. Een Kleine Plevier liep in de Binnenwatering op 18/7 en waren er op Rijnfront nog twee aanwezig waar ook een Groenpootruiter aanwezig was.

12 Kruisbekken werden waargenomen in de Ganzenhoek op 19/7 en een Spotvogel bij het Valkenburgse Meer. Een Zwartkopmeeuw en twee Ooievaars waren ter plaatse in de polders rondom het Valkenburgse Meer op 22/7 en over de Zanderij vloog een Wespendief. Een Zwarte Ooievaar vloog over de Rijnsoever op 23/7, een Wespendief over Katwijk aan de Rijn en op Lentevreugd werd een Grote Zilverreiger en drie Lepelaars waargenomen.

Zwarte Ooievaar, juveniel over de Rijnsoever (foto Peter van Duijn)

Wespendief, adult man over Katwijk aan de Rijn (foto Rene van Rossum)

Een vroege Rotgans vloog op 24/7 over strand en over Katwijk aan de Rijn vloog een Wespendief en 12 Kruisbekken. Een juveniele Purperreiger werd op 25/7 ontdekt in de Zonneveldspolder en op Lentevreugd zaten drie Lepelaars, een Grote Zilverreiger en een Groenpootruiter. Een echte zeldzaamheid voor Katwijk werd op 26/7 op Lentevreugd gezien, een Snor en helaas geen Waterrietzangers dit jaar.

Lepelaars, juveniel (links) en adult (rechts)op Lentevreugd (foto Thea van Gogh)

Snor, 1e kj op Lentevreugd (foto Rene van Rossum)

De eerste Grote Gele Kwikstaart van het seizoen werd overvliegend gezien op 27/7 over de Zanderij. Op 29/7 vloog een Dwergstern over zee naar zuid. Een juveniele Zwartkopmeeuw vloog op 30/7 over de Binnenwatering. Een juveniele Boomvalk werd jagend gezien boven Panbos op 31/7 en een Kleine Bonte Specht werd opgemerkt bij de Wassenaarse Slag.

Merels met Usutu-virus


We kregen bij Vogelbescherming al zeer veel meldingen van dode merels binnen en waren dus al bang dat het Usutu-virus zou gaan toeslaan in Nederland. Onderzoek aan dode vogels heeft nu definitief uitgewezen dat het Usutu-virus Nederland heeft bereikt. Het virus zorgde in 2012 nog bij onze Duitse buren voor een massale sterfte onder de merels en nu komen er talloze meldingen uit Gelderland, Noord-Brabant en Limburg.

Het Usutu-virus vindt zijn oorsprong in Afrika en wordt overgebracht door muggen. Vermoedelijk is het virus via trekvogels naar Europa overgebracht, waar het 2001 voor het eerst opdook in Oostenrijk. Vanuit daar verspreidde het zich over Europa, met in 2012 een massale slachting onder de merels in Duitsland tot gevolg. Meer dan 300.000 vogels stierven. In sommige Duitse steden was de sterfte zo massaal dat de merels praktisch verdwenen waren uit de tuinen en parken. Sindsdien waart het virus nog steeds rond in Europa en de laatste jaren ook in Nordrhein-Westfalen, de Duitse deelstaat die aan Nederland grenst. Het was dus wachten tot het virus in Nederland zou opduiken.

Het is zeer uitzonderlijk dat mensen besmet raken. Het virus wordt door steekmuggen, voornamelijk uit het geslacht Culex, overgedragen. In Europa zijn tot nu toe vijf patiënten met het Usutu-virus bekend, ondanks grootschalige uitbraken bij vogels. Bij drie van deze patiënten was het immuunsysteem verzwakt.

Een merel die is besmet met het virus is vaak gemakkelijk te herkennen. Ze zien er – ook als er veel voedsel aanwezig is – ongezond en verzwakt uit. Ze zijn makkelijk te benaderen, hebben een slordig verenkleed en zijn sterk vermagerd. Verder hebben ze evenwichtsstoornissen en kunnen ze soms moeilijk vliegen. Na twee tot drie dagen zijn ze dood. De verwachting is dat merels uiteindelijk immuniteit tegen het virus zullen ontwikkelen.

Mensen kunnen helaas weinig doen om de merels te beschermen of besmetting van de merels te voorkomen. Mensen die een dode merel in hun tuin vinden, kunnen die begraven of in een plastic zakje in de grijze container gooien. Pak de vogel daarbij wel op met wegwerphandschoenen of een plastic zakje, ook al is de kans op besmetting voor mensen klein. Daarnaast roepen we iedereen op om dode vogels te melden, zodat we een goed beeld krijgen van de omvang van de Usutu-uitbraak.

Een net gestorven merel kan gemeld worden bij het Dutch Wildlife Health Centre via het meldingsformulier. Net gestorven vogels kunnen namelijk nog op het virus worden onderzocht. Het DWHC doet al jaren onderzoek naar verschillende vogelziektes en onderzoekt vogels dus ook op de aanwezigheid van het Usutu-virus. Vindt u een merel die waarschijnlijk al wat langer dood is, dan graag een melding via de site van Sovon Vogelonderzoek Nederland. Sovon inventariseert onder meer de zieke en dode vogels in heel Nederland en analyseert de gegevens.

Zie de website van Vogelbescherming Nederland (bron)

Poshy Porzanas


In de namiddag van 30 augusutus vindt Arjan Portengen een Porseleinhoen in een moerasje aan het Valkenburgse Meer. De volgende dag blijken er zelfs twee vogels te zitten! Op de 31e wordt in de avondschemering op deze plek ook nog een vrij zekere juveniele Roodpootvalk gemeld die richting Meijendel vliegt om daar te gaan slapen.


Porseleinhoen, foto René van Rossum

Porseleinhoen, foto Arjan Portengen


Vogel 1, 1ekj met donker masker, foto Ab van den Burg

Vogel 2, 1e kj zonder donker masker, foto Ab van den Burg

Ondergelopen bollenland in de regio


In de nazomer worden er elk jaar bollenland onder water gezet ter bestrijding van “aaltjes”. Deze plekken hebben altijd een aantrekkingskracht op watervogels en dan zijn vooral de steltlopers interessant.

Hier worden een aantal ondergelopen bollenland gegeven in de regio. Aanvullingen en recente informatie is altijd welkom en kan verstuurd worden naar menno @ birdclubkatwijk . nl

Hier een overzicht van de ondergelopen bollenlandjes in de regio in GOOGLE MAPS.
Groen zijn veelbelovende landjes en de oranje bieden helaas weinig potentie. Het Soldaatje en de Essenlaan kunnen leuke soorten gaan opleveren.

Let op! Het wordt niet altijd op prijs gesteld als je bij iemand op het erf gaat staan, vraag indien mogelijk altijd toestemming! Zet auto zodanig neer dat deze geen hinder vormt voor het overige verkeer en hou er altijd rekening mee dat een kweker alle tijde zijn land op moet kunnen dus blokkeer geen paden en/of inritten.

En dan is het vooral opletten op deze soort:

Highlights juni 2016


Na een zeer goede meimaand gaan we verder op de eerste dag van juni met een Bijeneter in de Noordduinen. Dat we niet alleen Pontische Meeuwen in de winter zien bewijst een gekleurringd exemplaar op 2 juni in de Binnenwatering. Op Rijnfront heeft zeker één paar Grutto succesvol twee jongen grootgebracht, heel de maand zijn alarmerende ouders waar te nemen en af en toe een jong wat even uit het hoge gras zich laat zien. Een andere gast die we meer in de winter zien is de Grote Zilverreiger maar op 5 juni zat er een exemplaar op Lentevreugd. Het is erg mager gesteld dit seizoen met de Bosrietzanger slechts 1-2 exemplaren op of in de omgeving van de Zanderij (meestal minimaal 5 exemplaren) en een verdwaald exemplaar bij o.a. het Zwarte Pad. De Spotvogels hebben ook weer hun vaste plekken ingenomen op de Zanderij en de Kooltuinweg.


Alarmerende vrouw Grutto, Rijnfront, foto Arjan Portengen.

Een andere graag geziene nieuweling is de Krooneend waar op 7/6 twee mannen en een vrouw op het Grote Meer aanwezig waren, dit paar dook vaker op in de maand op deze lokatie maar ook elders in de omgeving. Op 8/6 vloog een Kerkuil over de Zanderij, deze dag werden ook weer twee IJsvogels opgemerkt bij Rijnfront, goede kans dat een paartje in één van de zijslootjes van de Oude Rijn aldaar broedt. In deze maand werden ook de eerste zwervende jongen van deze soort op verschillende plekken waargenomen. Op 10/6 zaten 15 Kruisbekken bij de Klip aan de Wassenaarse Slag. In de Ganzenhoek werden op 17/6 drie Grauwe Vliegenvangers en een zingende Goudhaan waargenomen.


Krooneend man, Grote Meer Berkheide, foto Jaap van der Marel

OP 22/6 zaten er drie Dwergsterns op het strand bij de Buitenwatering. De dag erna zaten er twee adulte Zwartkopmeeuwen, waarvan één kleurringdragend met een Duitse afkomst. Na een zeer kalme periode kwam er eindelijk weer wat leuks, twee Steltkluten zaten helaas kort op Lentevreugd op 24/6. Deze dag werd ook een Kleine Bonte Specht waargenomen nabij telpost Berkheide. Een andere Kleine Bonte Specht werd op 28/6 waargenomen op de Berghstichting. Ook de eerste signalen van de trek werden zichtbaar met twee Oeverlopers op 29/6 in de Binnenwatering en de Koekoeken die nu worden waargenomen zijn waarschijnlijk ook vogels op terugreis naar Afrika wat blijkt uit de gezenderde vogels uit Engeland.


Steltkluten, Lentevreugd, foto René van Rossum

Zwartkopmeeuw, Buitenwatering Katwijk, foto Annelies Marijnis

Highlights mei 2016


De eerste week van mei was er één om in te lijsten. Zonnig weer met een oostenwind resulteerde in ideale trek. Op de eerste dag van de maand werd een Rode en Zwarte Wouw overtrekkend waargenomen evenals een Zwartkopmeeuw over Katwijk a/d Rijn. Fred Klootwijk vond een roepende Draaihals in Berkheide op 02/05. Op 04/05 vloog er nog een Zwarte Wouw over Katwijk a/d Rijn.


Rode Wouw over telpost Berkheide met een snack uit het vuistje, foto René van Rossum.

Visarend over telpost Berkheide, foto René van Rossum

Draaihals in Berkheide, foto Fred Klootwijk

Rijnfront bleef nog altijd zeer aantrekkelijk voor Kemphanen, Bosruiters, Kleine Plevieren en op 05/05 ontdekte Rein Genuit een adult zomer KLEINE GEELPOOTRUITER! Deze dag was sowieso al erg goed met een langsvliegende Parel- en IJduiker langs de telposte Berkheide, een Zwarte Wouw en een Morinelplevier.

Kleine Geelpootruiter op Rijnfront, video Luuk Punt.

Zwarte Wouw over telpost Berkheide, foto René van Rossum

Wie dacht dat het niet beter kon kwam bedrogen uit, begon je op 06/05 op de telpost dan pikte je mooi een Parelduiker, een Visarend, een HOP, een Velduil, een ROODSTUITZWALUW, twee Europese Kanaries, vijf Kruisbekken en enkele Engelse en Noordse Gele Kwikstaarten mee. Als je daarna nog naar Rijnfront reed kon je de Kleine Geelpootruiter, een Waterpieper, Noordse Gele Kwikstaart, twee Temminck’s Strandlopers en acht Bosruiters bekijken. Herhaalde je de volgende dag hetzelfde ritueel dan kwam je thuis met vier Zwarte Ooievaars, een vrouw Grauwe Kiekendief, twee Purperreigers, drie Visarenden, drie Smellekens, een Zomertortel, een Velduil, vier Wielewalen, drie Paapjes, zeven Tapuiten, 32! Grauwe Vliegenvangers, een Europese Kanarie en 12 Kruisbekken over telpost Berkheide. De Kleine Geelpootruiter had gezelschap van 7 Temminck’s Strandlopers zes Bosruiters en twee Kluten.


Wielewaal vrouw over telpost Berkheide, foto René van Rossum

Temminck’s Strandloper op Rijnfront, foto Ad van Benten

Adult vrouw Grauwe Kiekendief over telpost Berkheide, foto René van Rossum


Zwarte Ooievaars met een Buizerd boven de Ganzenhoek, foto René van Rossum en video Luuk Punt

Op 08/05 werd een Fluiter gevonden in de Ganzenhoek. Over de Kooltuinweg vloog een Purperreiger en op het Valkenburgse Meer zwommen twee Geoorde Futen. Ook deze dag vloog er een Visarend over en nog twee Zwarte Wouwen over de watertoren. De Kleine Geelpootruiter en Temminck’s Strandlopers waren ook nog aanwezig op Rijnfront. De oostelijke wind bleef roofvogels aanvoeren met op 08/05 drie Visarenden, één Zwarte Wouw, een mogelijke Steppekiekendief en twee Roodpootvalken in Berkheide die een paar dagen bleven hangen. De Kleine Geelpootruiter was vertrokken maar de vijf Temminckjes hadden gezelschap gekregen van een Kleine Strandloper. Een paar Europese Kanaries werd steeds vaker waargenomen rondom hotel Duinoord tot en met het eind van de maand. Naast de aanwezige man Roodpootvalk vloog er ook nog een Zomertortel op 10/05 over de telpost Berkheide. Over Berkheide vlogen ook nog twee Visarenden en een Velduil.


Fluiter in de Ganzenhoek, foto Joost van der Sluis

Roodpootvalk 2ekj man Berkheide, foto René van Rossum

Zomertortel over telpost Berkheide, foto René van Rossum

Ook op 11/05 was de Roodpootvalk aanwezig in Berkheide, vloog er weer eens een Purperreiger, een Zwarte Wouw, twee Wespendieven en twee Bijeneters over. Ook vloog er een roepende Geelgors over, mogelijk de vogel die ook in de omgeving zingend is waargenomen. Het mannetje Roodpootvalk kreeg op 12/05 nog gezelschap van twee andere vogels. Ook werd er een Velduil opgestoten, vloog er een mogelijke Steppekiekendief over de Wassenaarse Slag en poseerde een adult man Beflijster naast de telpost Berkheide.


2e kj Roodpootvalk boven Berkheide, foto Guido Aijkens

Man Beflijster telpost Berkheide, foto René van Rossum
Roodpootvalk 2e kj man Berkheide, foto Guido Aijkens

Na deze mooie periode werd het weer grijs en saai met een koude noordenwind wat ook invloed had op de waarnemingen. Op 16/05 vloog er een Visarend over Rijnsburg. De 17e zat er een Beflijster op de Zanderij en een Kleine Strandloper op Rijnfront. Op deze plek kwamen verschillende Kleine Plevieren, Tureluurs, vele Kieviten maar ook een paar Grutto’s tot broeden. Een Kleine Zilverreiger zat van 20 tm 24/05 in de omgeving van lentevreugd. Op 21/05 vloog er weer een Visarend over Berkheide evenals een Wielewaal en een Raaf. In het duinpark werd ook roepende een Wielewaal waargenomen deze dag. Op 26/5 vloog er nogmaals een Zomertortel over telpost Berkheide. Over het Zwarte Pad vloog op 28/05 minimaal één roepende Bijeneter maar de vogel(s) konden niet worden gezien terwijl ze zich noordwaarts verplaatsten. Een Visarend vloog 29/05 over Katwijk a/d Rijn waar René van Rossum die dag ook een zeer grote donkere valk over zag vliegen welk werd gedetermineerd als een donkere fase ELEONORA’S VALK, de 28e werd deze soort ook geclaimd met een interessante beschrijving. Op 30/05 bleek een HOP aanwezig te zijn in Valkenburg maar werd de dag erna niet meer teruggemeld. De maand werd mooi afgesloten met op 31/05 een paartje Zomertaling op Lentevreugd.


Kleine Zilverreiger op Lentevreugd, foto Fred Klootwijk

Hop in Valkenburg, foto Jeroen Scheepers

Opening nieuwe telpost Savoy


Afgelopen zaterdag 21 mei 2015 werd de nieuwe telpost bij voormalig hotel Savoy geopend. Iets later dan verwacht en gehoopt kon de wethouder eindelijk de telpost openen die hopelijk dit najaar goed bemand kan worden. Vanaf de telpost hebben we nu nog beter zicht over zee en kan er nu ook verder richting Noordwijk worden gekeken. De bredere zeereep zal er waarschijnlijk ook voor gaan zorgen dat er meer landtrek over de telpost zal komen in plaats van dat de vogel over het dorp oversteken.

Wie zal de eerste telling vanaf de nieuwe telpost invoeren?


Het informatiebord op en over de telpost.

Highlights april 2016


Na meerdere individuele waarnemingen werd op 1 april twee Raven waargenomen bij de telpost Berkheide, één Velduil in de Noordduinen en een Bokje op Lentevreugd. De volgende dag werd vanaf de telpost 6 Geoorde Futen zwemmend op zee waargenomen en ook een langsvliegende Klapekster.

Klapekster, telpost Berkheide, foto René van Rossum

Een Rode Wouw vloog rustig over Lentevreugd richting de Zanderij op 3 april, de eerste Beflijster scharrelde op Rijnfront en in Rijnsburg dook een Pontische Meeuw op het uitgestrooide brood voor de eendjes. Op 8 april werd wederom een Rode Wouw vanaf Lentevreugd waargenomen die nu naar Meijendel door vloog. Op 9 april werden er drie overvliegende Purperreigers waargenomen vanaf de telpost Berkheide waar ook een Europese Kanarie over vloog. Op 10 april vloog een adulte Zeearend hoog over de Zanderij.

Zeearend, Zanderij, foto Ed Schouten

Een Visarend vloog op 11 april over Lentevreugd en er werden 10 Beflijsters gemeld. Een déjavu de volgende dag toen er weer een Visarend over vloog op dezelfde plek. Op 13 april vloog een Blauwe Kiekendief boven Lentevreugd en werd er een Bokje waargenomen. Over Berkheide vloog een Europese Kanarie richting noord. Het uitgereden mest op de velden nabij Vliegveld Valkenburg leverde 4 Zwartkopmeeuwen op tussen de vele Kok- en Stormmeeuwen. Op de Vrieze Weide foerageerde 9 Beflijsters en een Rouwkwikstaart.

Zwartkopmeeuwen, Vliegveld Valkenburg, foto René van Rossum

Een Krombekstrandloper was kort ter plaatse bij de buitenwatering samen met een paar Bonte Strandlopers op 16 april. Op 21 april werd een Steppekiekendief gefotografeerd die richting noord vloog over Berkheide. En bij de buitenwatering werd een fraaie Kleine Burgemeester waargenomen. Ook het aantal Beflijsters bereikte zoals elk jaar de piek in de derde week van april (vanaf de 21e:13, 22e:5, 23e:13, 24e:32, 25e:15)

Steppekiekendief, Berkheide, foto Johan van der Louw

Kleine Burgemeester, buitenwatering, foto Mars Muusse

Topdagen!


Een opsomming van de eerste week van mei:

1 Kleine Geelpootruiter
1 Grauwe Kiekendief
1 Steppekiekendief (mogelijk)
5 Zwarte Wouwen
1 Rode Wouw
1 Roodpootvalk
4 Zwarte Ooievaars
2 Purperreigers
8 Visarenden
7 Temminck’s Strandlopers
1 Zomertortel
3 Velduilen
4 Wielewalen
1 Europese Kanarie
2 IJsuikers
2 Parelduikers
1 Hop
1 Roodstuitzwaluw
1 Morinelplevier
1 Draaihals


Zwarte Ooievaars, vanaf telpost Berkheide, foto René van Rossum


Kleine Geelpootruiter, Rijnfront, foto Rein Genuït


Draaihals, Berkheide, foto Fred Klootwijk (vogel riep ook, opgenomen door de ontdekker FK)

Rein Genuit ontdekt een KLEINE GEELPOOTRUITER op Rijnfront


Na de ochtend op de Telpost Berkheide doorgebracht te hebben fiets ik nog even langs Rijnfront, het braakliggende terrein van de Leidse universiteit. Door de vele regen die we kregen in April ligt het er nog steeds erg nat bij. Een snelle scan levert o.a. Bosruiters, Bontbekplevieren, Kleine Plevieren en een drietal Kemphanen op. Een steltloper kan ik met de kijker niet zo gauw thuisbrengen en in gedachte begin ik af te strepen, in ieder geval geen Groenpootruiter daar is tie te klein voor. Poelruiter schiet even door m’n gedachte, qua grote klopt dit aardig maar dan zit het met het snaveltje niet goed want deze is hiervoor niet dun genoeg. Vanaf de plek waar ik sta kan ik de poten niet zien, wat goed te zien is op de eerste foto en dus besluit ik op een andere plek te gaan staan waar ik met een beetje geluk een beter zicht kan krijgen op de poten. Na een kwartier zie ik eindelijk een glimp van de poten en dan krijg ik zowat een hartverzakking, GEEL, het zal toch niet….. Ik probeer wat betere foto’s te maken maar het licht werkt niet en door de stress vergeet ik helemaal naar m’n instellingen te kijken dus het houdt op bij een paar goede bewijsplaatjes. Ondertussen heb ik Fred Klootwijk gebeld en als die gearriveerd is kijken we samen nog even in de gids en maak ik de determinatie rond. KLEINE GEELPOOTRUITER!! Via de diverse app groepen maak ik de vondst wereldkundig zodat iedereen die in de gelegenheid is, en wil, de vogel kan zien. Voor de provincie Zuid Holland is dit pas de tweede Kleine Geelpootruiter na de vogel die van Wouter v/d Ham vond op de Starrevaart en die ook even een avond op mijn andere local patch Poelgeest heeft gezeten.


Foto Rein Genuit


Foto Peter van Duijn


Foto Rene van Rossum

Steppekiek en Kleine Bur op 21/4/16


Donderdag 21 april was een productief dagje voor Katwijk. Johan van der Louw fotografeerde op de Vrieze Weide in Berkheide een 2e kj kiekendief die hij deelde op de whatsapp groep en waarneming.nl met de vraag om welke kiek het zou gaan. Al snel kwam de bevestiging dat het om een 2e kj Steppekiekendief ging. De vogel vloog in noordoostelijke richting richting het Hanegekraai.


Steppekiekendief 2e kj Vrieze Weide, Berkheide ontdekker en fotograaf Johan van der Louw

In de middag vond Mars Muusse een fraaie witte 3e kj Kleine Burgemeester op het noorderstrand van Katwijk en kon daar een paar mooie vluchtopnames van schieten.


Kleine Burgemeester 3e kj, Buitenwatering ontdekker en fotograaf Mars Muusse

De dag erna was ook nog zeer productief en werden er 103 soorten in ons waarnemingengebied ingevoerd.

Jaarverslag 2015


Beste vogelliefhebber,

Na het enthousiast ontvangen ’Jaaroverzicht 2014’ kan een overzicht van het afgelopen jaar 2015 natuurlijk niet uitblijven. ’Jaaroverzicht 2015’ zal weer een fraaie, dubbeldikke glossy worden van het befaamde vogelmagazine De Duinstag. Onze website www.birdclubkatwijk.nl fungeert als het medium voor (recente) waarnemingen en bovendien voor (korte) redactionele berichten, die bij elkaar weergeven wat zich op vogelgebied in en om Katwijk afspeelt. Op deze manier spelen wij als Vogelclub Katwijk beter in op de actualiteit.

Voor de papieren uitgave van het ’Jaaroverzicht 2015’ pakken we weer groot uit. Op dit moment zijn de samenstellers druk bezig om de soortteksten te schrijven en is het selectieproces voor de foto’s in volle gang. We hopen dit jaaroverzicht eind februari/begin maart gereed te hebben. Om de glossy ’Jaaroverzicht 2015’ in bezit te krijgen hoeft u alleen maar een bedrag van 10 euro (meer mag altijd!) over te maken op bankrekeningnummer NL93 RABO 0391 8444 31, ten name van ’Vogelclub Katwijk’. Dit geldt ook voor de vroegere abonnees die ooit een machtiging voor automatische incasso hebben afgegeven! Het is voor een correcte toezending van De Duinstag heel belangrijk dat u op de overschrijving uw adres, postcode en woonplaats noteert, aangezien bank-afschriften die niet meer vermelden.

Wij hopen dat u net zo halsreikend uitkijkt naar het nieuwe jaarnummer als wij en dat we uw bijdrage binnenkort op onze rekening bijgeschreven zien.

Met vriendelijke groeten,

Vogelclub Katwijk,

Huig Ouwehand (penningmeester)
Telefoon: 071 4075535, e-mail: abonnement@birdclubkatwijk.nl

Klik hier voor een PDF preview!

Highlights maart 2016


Spring is in the air! De eerste voorjaarsgasten zijn gearriveerd en de temperaturen lopen weer op. Een bedroevende winter kunnen we achter ons laten. Hopelijk brengt het voorjaar ons meer, gaat Rijnfront leuke stelten opleveren of duikt er een leuke zeldzaamheid op in Berkheide?

Op 01 t/m 3/03 paradeerde er een fraaie Rouwkwikstaart in de Kloosterschuur samen met enkele Witte Kwikstaarten. Op 4/3 werd de eerste Grutto waargenomen op Rijnfront. Ook deze maand werden er nog op meerdere plekken IJsvogels gemeld, de zachte winter heeft de populatie schijnbaar goed gedaan. De Boomleeuweriken kregen ook al lentekriebels en zijn al volop aan het zingen in begin maart rondom telpost Berkheide en ook de Roodborsttapuiten druppelen al weer aardig binnen. Op 7/3 werd de Raaf waargenomen in gezelschap met enkele Zwarte Kraaien achter hotel Duinoord.


Rouwkwikstaart adult man, Kloosterschuur (foto René van Rossum)

Bij de Muur in Berkheide werd een Baardman gezien op 11/3. Een dag later werd in Berkheide een Bokje waargenomen. Op 13/3 werden op Lentevreugd 5 Bokjes, 1 Blauwe Kiekendief, 1 Roerdomp en een Bonte Strandloper gezien, laatste kreeg later nog gezelschap van een tweede exemplaar. In maart zijn er ook al aardig wat eenden op trek die het vele water op Rijnfront weten te waarderen. Op 14/3 werden hier 3 Pijlstaarten, 20 Slobeenden en de eerste Kleine Plevier waargenomen. Op lentevreugd werd een Waterpieper ontdekt die tot eind van de maand aanwezig was en doorruide naar het fraaie zomerkleed. Op 16/3 zat, zoals te verwachten is, een paartje Zomertaling op Rijnfront. Een dag later waren 3 Kemphanen neergestreken op Rijnfront, waar ook 2 Waterpiepers, 2 Rouwkwikstaarten liepen en een Slechtvalk ook een oogje had op het aantal vogels wat er verblijft.


Mannetje Zomer- en Wintertaling, Rijnfront (foto René van Rossum)

Het aantal Kemphanen was een dag later al verdubbeld en ook hadden 12 Bonte Strandlopers het gebied ontdekt. Het aantal Kleine Plevieren liep tot het eind van de maand al op naar 16 vogels. De eerste IJslandse Grutto werd op 18/3 opgemerkt in gezelschap van 40 Grutto’s wat opliep tot 66 Grutto’s en 2 Ijslanders op 21/3 laatstgenoemde verdrievoudigde een dag later. Op 23/3 werden alle drie de soorten snippen waargenomen op Lentevreugd. Op 24/3 vloog de eerste Boerenzwaluw voor ons gebied over Lentevreugd.


IJslandse Grutto’s op Rijnfront (foto René van Rossum)

Op 25/3 werd een Zeearend gemeld bij IJmuiden die opgepikt kon worden bij de Buitenwatering. Deze dag werd een mannetje Kleine Bonte Specht waargenomen in Berkheide en een Velduil op Lentevreugd. Een dag later kon (mogelijk dezelfde) een Zeearend opgepikt worden, nadat deze in Scheveningen was gezien, terwijl de vogel in noordelijke richting over Katwijk vloog. Deze dag werd er ook een jagende Ruigpootbuizerd midden in Berkheide gezien. In de ochtend van 26/3 vlogen over de telpost Berkheide nog een Bokje en twee Zwartkopmeeuwen. Het aantal Baardmannen bij de Muur was opgelopen tot 2 mannetjes en 3 vrouwtjes. Ook werd er in Berkheide de eerste zingende Fitis gehoord en twee Blauwborsten op Lentevreugd en 8 Zwarte Roodstaarten in Berkheide. Aan het eind van de maand werd ook regelmatig een Ooievaar gezien op of over Rijnfront en het Valkenburgse Meer. Mogelijk een exemplaar broedend in achter Endegeest, Oegstgeest.


Zeearend 2ekj, Zanderij (foto René van Rossum)

Op 30/3 was een paartje Slechtvalken aanwezig op vliegveld Valkenburg, een Zwarte Ruiter op Rijnfront en zowel op Lentevreugd als de Kloosterschuur werd de eerste Tapuit van het seizoen gezien. Een Zwarte Mees zat op 31/3 midden in Katwijk a/d Rijn en was het aantal Blauwborsten opgelopen tot 5 op Lentevreugd. Deze dag legde René van Rossum ook een serie vast van twee vechtende Boomleeuweriken (http://waarneming.nl/waarneming/view/115905506)


Tapuit vrouwtje, Lentevreugd (foto Thea van Gogh)

Highlights februari 2016


Een mager maandje met een paar krentjes zoals Kleine Zilverreiger, Bonte Kraai, Raaf, Kleine Bonte Specht en een lokale klapper…. een Patrijs!

Op 2-2 gaf de Zwarte Ruiter nog altijd acte de precence of het Valkenburgse Meer. Een groep van c. 180 Drieteenstrandlopers was even kort t.p. op het strand bij de Buitenwatering en in de Binnenwatering probeerde een met olie besmeurde Drieteenmeeuw zijn heil te zoeken. De Manderijneend was ook nog altijd heel de maand aanwezig in de Rijnsoever en in de Ruygenlaanse Polder werd de eerder waargenomen Kleine Zilverreiger weer op 3-2 gezien. De eerste Witte Kwikstaart werd opgemerkt in de Rijnsoever en de dag erna ook twee op Rijnfront. De hoeveelheid water op deze plek leverde al meer leuke waarnemingen op de maand van Watersnippen, Waterpieper, Bergeenden, Pijlstaarten en vele Kieviten.


Vechtende Bergeenden op Rijnfront (foto Peter van Duijn)

Op 5-2 werd een vanuit het Ridderpark roepende Bosuil opgemerkt. De Bonte Kraai paradeerde op 6-2 op het stand voor Berkheide en op lentevreugd werd een Bokje opgestoten. De Slechtvalken gaven ook deze maand rondom het vliegveld weer enkele luchtshows weg. De Bonte Kraai zat een dag later op Lentevreugd waar ook een Raaf langs vloog. Een Ransuil vloog ´s morgens vroeg over Frederiksoord in Rijnsburg op 11-02. De Kleine Zilverreiger werd op 13-2 opgemerkt in de Ommedijkse Polder en bij de Wassenaarse Slag werd een Kleine Bonte Specht waargenomen.


Geoorde Fuut in winterkleed op Valkenburgse Meer (Arjan Portengen)

Halverwege de maand spoelde er aardig wat dode zeesterren en zwaardschedes aan waar vele Drieteenstrandlopers, Steenlopers, en diverse soorten meeuwen waaronder ook Pontische Meeuwen zich tegoed aan deden. Een Geoorde Fuut werd op 19-2 ontdekt op het Valkenburgse Meer. Een ware verassing was een Patrijs nabij de jachthaven Rijnsburg op 21-2. Twee Toppers werden op 24-2 op het Valkenburgse Meer gevonden. Op 29-2 werd boven het rietveld van Lentevreugd een Blauwe Kiekendief jagend waargenomen.


Eén van de twee mannetjes Topper aanwezig op het Valkenburgse Meer (foto René van Rossum)

Jaarverslag VRS Meijendel


Onze zuiderburen hebben op de ringbaan een mooi jaar achter de rug.
Het PDF ringverslag is hier te vinden.


Noordse Nachtegaal 04/10/2015 VRS Meijendel (foto Vincent van der Spek)

Highlights Januari 2016


Het eerste maandverslag van het nieuwe jaar maar wel een magere met hoogtepunten als Kleine Zilverreiger, Siberische Tjiftjaf, Velduil en een Taigaboomkruiper. Wat blijven we een kwakkelwinter houden, we moeten het met een paar dagen vorst doen en dan komt er weer een volgende grijze natte depressie opzetten.

Blauwe Kiekendief vrouw, Lentevreugd 3/1/16 (Thea van Gogh)

Wie de champagne en vette oliebollen even wilde verwerken kon het beste even naar Lentevreugd. Hier liet een Grote Zilverreiger, Slechtvalk, een paartje Roodborsttapuiten, twee Baardmannen en een vrouw Blauwe Kiekendief zich bewonderen op de eerste dag van het nieuwe jaar. De Bonte Kraai was ook deze maand weer present in en rondom Berkheide. Een blik op de meeuwen in de Binnenwatering levert tegenwoordig altijd wel een Pontische Meeuw op.

Zwarte Ruiter adult winter, Valkenburgse Meer 4/1/16 (Rene van Rossum)

Kleine Bonte Spechten lijken zich ook steeds meer thuis te voelen in Berheide waarbij de koffietent, de Wassenaarse Slag en Jan Parlebos de favoriete plekken zijn. Naast de Roodborsttapuiten op Lentevreugd hield deze maand ook een exemplaar zich op rond de Puinhoop. ‘s Gravendijk blijkt nog altijd een goede plek voor zaadeters met groepen Groenlingen, Putters, Rietgorzen en ….. verder niks.
Roodborsttapuit man, Lentevreugd 6/1/16 (Thea van Gogh)

Bijna duizend Goudplevieren en 1200 Kieviten die rond het vliegveld Valkenburg verblijven werden regelmatig belaagd door een Slechtvalk. Wilde Zwanen verblijven deze winter ook weer in de regio. Op 4/1 werden vijf vogels op Lentevreugd gezien en twee in Berkheide. Deze dag vloog er ook een groepje van zes Kleine Zwanen over Katwijk aan de Rijn.

Dwergmeeuw adult winter, strand Berkheide, 8/1/16 (Peter Soer)

Een Siberische Tjiftjaf werd op 5/1 bij de Watertoren waargenomen. Een Goudvink waarnemen blijft bij ons altijd een verassing en de beste kans maak je in Berkheide m.n. nabij de Cantineweg maar een mannetje in de Hoornes is wel heel onverwacht.

Het veld bij Rijnfront staat door de vele regen ook weer flink onder water wat hopelijk goed uit gaat pakken voor de steltlopers in het voorjaar maar ondertussen gebruiken Kieviten en 380 Canadese Ganzen en 25 Brandganzen de plek als slaapplaats. Op 8/1 vonden 36 Watersnippen het al een prima plek om lekker in het zonnetje te staan slapen. Deze dag werd over zee ook een mogelijke langsvliegende IJsduiker opgemerkt maar de vogel vloog te ver. Een Velduil werd deze dag jagend gezien in Berheide. Een ander Velduil werd regelmatig jagend gezien boven vliegveld Valkenburg.

Slechtvalk juveniel, Lentevreugd 17/1/16 (Thea van Gogh)

Een vrouwtje Brilduiker werd op 10 en 20/1 op het Grote Meer in Berkheide waargenomen. De Zwarte Ruiter was ook een vaste gast bij het strandje op het Valkenburgse Meer. IJsvogel hoor je in ieder geval niet klagen over deze winter wat de populatie weer een boost zal geven. Bijna elk watertje met een rustig hoekje is geschikt voor IJsvogel tegenwoordig. Ook Zwartkoppen vinden het prima zoals een vrouwtje op 14/1 die rustig van de bessen in de Zanderij zat te eten. De dode bomen op Lentevreugd zijn een favoriete plek van Slechtvalken om even uit te buiken, mogelijk de vogels die in Leiden gebroed hebben.

IJsvogel vrouw, Lentevreugd 19/1/16 (Rene van Rossum)

Mogelijk door de verbetering van onze waterkwaliteit zorgt ervoor dat Krooneenden steeds meer een vaste gast worden in de winter in Berkheide. Maar dat zal weinig uitmaken voor het mannetje Manderijneend wat meerdere dagen werd waargenomen in de Rijnsoever. Naast de Krooneenden zijn Roerdompen ook een vaste gast geworden in Berkheide al laten zij zich wat minder makkelijk zien.

Manderijneend man, Rijnsoever 18/1/116 (Johan Westra)

Deze maand hebben we ook aardig wat stormen te voortduren gekregen, deze stormen zorgen voor een zeebanket voor de meeuwen, Drieteenstrandlopers en Steenlopers als de storm is gaan liggen. Met name met een oostenwind worden dan alle weekdieren aangespoeld en vreten de vogels zich overvol. Op 19/1 werden twee Bokjes met een aantal Watersnippen waargenomen op Lentevreugd.

Kanoet 1e winter, buitenwatering 23/1/16 (Peter van Duijn)

De Grote Zilverreigers die zich ophouden op Lentevreugd/Vliegveld/Klip kregen gezelschap van hun Kleine neefje vanaf de 21e. Met een beetje geluk is het mogelijk om met laag water een pleisterende Oeverpieper te zien en fotograferen op de begroeide basaltblokken van de buitenwatering. Op de 28e zaten twee Nonnetjes in Berkheide, een Kleine Bonte Specht bij de Muur, een Bosuil in de Ganzenhoek en de Bonte Kraai op Lentevreugd.

Kleine Zilverreiger, Lentevreugd 23/1/16 (Hugo Woudenberg)

Gelukkig konden we de maand nog een beetje goed afsluiten met een Taigaboomkruiper in de Ganzenoek, een Geelpoot- en Pontische Meeuw in de Binnenwatering en de Bonte Kraai op Lentevreugd. Het zal waarschijnlijk nog wel even door gaan met dit regenachtige weer dus waarschijnlijk moeten we voor de leuke soorten toch wachten tot het voorjaar.

Bonte Kraai, Lentevreugd 30/1/16 (Thea van Gogh)

Highlights December 2015


Een winter die maar geen winter wil worden, december kenmerkte zich door een herfstachtig karakter. Er waren maar weinig spectaculaire waarnemingen. Wel werd er (al weer) een Humes Bladkoning ontdekt net op/buiten het waarnemingsgebied, een Siberische Tjiftjaf in het Ridderpark en een Kleine Burgemeester kortstondig in de Binnenwatering.

Een Kerkuil vloog op de 1e van de maand over de provinciale weg nabij Panbos. Op 2/12 werd een Kleine Zilverreiger ontdekt in het plasje achter De Klip. Langs Savoy vlogen 450 Drieteenmeeuwen en een Middelste Jager. De Zwarte Ruiter overwintert ook dit jaar weer bij het Valkenburgse Meer. Een vrouwtje Blauwe Kiekendief werd jagend waargenomen in Berkheide. In de Binnenwatering werden deze maand vaak de meeuwen afgescand wat veelal op minimaal een Pontische Meeuw opleverde maar op 3/12 ook een zeer lichte Kokmeeuw.

Kokmeeuw 3/12/15 foto Teus Luijendijk

De storm op 4/12 deed 101 Drieteenstrandlopers naar beschutting zoeken in de buitenwatering terwijl over zee een Parelduiker, 75 Roodkeelduikers en 225 Alk/Zeekoeten werden gezien. Bij hotel Duinoord werd een Kleine Bonte Specht waargenomen en de Kleine Zilverreiger zat ook deze en volgende dag nog bij De Klip. Maarten Langbroek kreeg van de Sint op 5/12 nog een Siberische Tjiftjaf omdat hij zich zo goed had gedragen met het vinden van twee zeldzaamheden in de Coepelduynen dit jaar. De overwinterende Bonte Kraai werd weer opgemerkt tussen de Zwarte Pieten op Lentevreugd.

Bonte Kraai 6/12/15 foto Thea van Gogh

Op Lentevreugd werd op 6/12 een Grote Zilverreiger gezien en ook twee vrouwtjes Blauwe Kiekendieven, mogelijk werd deze periode het rietveld van Lentevreugd door de soort weer als slaapplaats gebruikt want deze vogels werden voor een langere periode regelmatig op deze plek waargenomen. Op 7/12 werd een jagende Velduil waargenomen boven Vliegveld Valkenburg en op Lentevreugd werden 2 Waterpiepers waargenomen

Waterpieper 7/12/15 foto Rene van Rossum

Een Parelduiker vloog op 10/12 langs Savoy en tegen middernacht werd een Kerkuil gezien, zittend op een paaltje bij de Ommedijksche Polder. Op 11/12 werd een juveniele Slechtvalk gefotografeerd op Lentevreugd, deze vogel is waarschijnlijk ook verantwoordelijk voor het op- en bejagen van de duizenden Kieviten en Goudplevieren op vliegveld Valkenburg. Ook werd de Bonte Kraai deze dag weer waargenomen op Lentevreugd evenals de Velduil op vliegveld Valkenburg. De Kleine Bonte Specht liet zich ook weer zien in de Ganzenhoek.

Slechtvalk 11/12/15 foto Thea van Gogh

Vier Wilde Zwanen werden op 13/12 op Lentevreugd en twee op het Grote Meer in Berkheide. De Kerkuilen profiteren van een zachte winter want op 14/12 werd er een jagend exemplaar waargenomen bij de Watertoren. Op 15/12 vloog een Kleine Alk langs het strand van Berkheide. Vier Pontische Meeuwen werden op 16/12 waargenomen waarvan drie op het strand en een in de Binnenwatering. Een Bokje werd op 19/12 opgestoten op Lentevreugd. In Rijnsoever liet een mannetje Pijlstaart zicht kort fraai fotograferen.

Pijlstaart 19/12/15 foto Peter van Duijn

Op 20/12 werd een Kleine Burgemeester waargenomen in de Binnenwatering door Annelies Marijnis, mogelijk dezelfde vogel van een maand geleden. Door meerdere mensen werd opgemerkt dat er veel Merels aanwezig waren rond de dagen voor kerst ook ‘s avonds kon je bij heldere nacht de Merels over horen trekken. Op 24/12 vlogen over zee een Roodhalsfuut, een Parelduiker en 150 Roodkeelduikers. 210 Kleine Rietganzen vlogen op 27/12 over Berkheide. Op 29/12 werd de of een Velduil weer waargenomen op het vliegveld Valkenburg. Even verderop ontdekte Max van Waasdijk een Humes Bladkoning op de golfbanen van Rozenstijn.

Humes Bladkoning 29/12/15 foto Max van Waasdijk

Twee Roodborsttapuiten werden waargenomen in de Coepelduynen op 30/12 en ook in de Elsgeesterpolder overwinterde een vrouwtje bij het moestuinencomplex. Deze maand werden ook op meerdere plekken ook IJsvogels, Houtsnippen, Grote Gele Kwikstaarten gemeld.
IJsvogel vrouw met Blankvoorn, 22/12/15 foto Peter van Duijn

Tekst: Menno van Duijn

Alkachtigen, een verdieping in vogelvlucht


Geschreven door Menno van Duijn & Wouter Teunissen

Alk (links) en Zeekoet (rechts) Foto Jaap van der Marel

Na het arikel over herkenning van duikers behandelen we hier de herkenning van alkachtigen in winterkleed langs de Nederlandse kust. Over het algemeen is het waarnemen al een uitdaging en wordt het telescoop-werk om een naam op de vogel te kunnen plakken. Zelfs met een goede telescoop vliegen de vogels veelal nog te ver weg om duidelijk te kunnen onderscheiden om welke soort het gaat maar met dit artikel hopen we iets te kunnen helpen.

Naast dat de alkachtigen op afstand al erg op elkaar lijken zijn er nog een aantal soorten die snel verward kunnen worden met deze groep. Fuutachtigen hebben eveneens een snelle vleugelslag en zwart-wit verenkleed maar hebben langere poten en meer wit op de bovenvleugels. Ook vrouwtjes IJseend kunnen verward worden met alkachtigen maar hebben meer wit op de kop en donkere ondervleugels die ook breder zijn.

Zeekoet (Uria aalge)
De meest algemene van alle alkachtigen en door niet-vogelaars ook uitgescholden voor pinguin.

Op het water

Korte en rechte staart;
Lange puntige snavel;
Donkerbruine bovendelen;
Donkere lijnen op de flanken;
Kop wordt licht omhoog gehouden in een hoek van 45 graden;
Donkere borstband;
Getroomlijnde kop;
Donkere oogstreep die door loopt op de witte wangen.

In vlucht

Korte en rechte staart, maar poten steken voorbij de staart!;
Witte toppen op de armpennen;
Dunne donkere borstband;
Donkere tekening op de witte ondervleugels;
Scheiding van donkere bovendelen en lichte onderdelen op de dij in “meer” een rechte lijn.

Alk (Alca torda)
Minder algemeen dan Zeekoet, verhouding ongeveer 1 Alk op 5 Zeekoeten.

Op het water

Lange puntige staart;
Zwarte bovendelen;
Forse meer stompe snavel;
Witte flanken zonder donkere strepen;
Minder getroomlijnde kop dan Zeekoet;
Borstband loopt niet geheel door.

In vlucht

Lange puntige staart;
Zwarte bovendelen;
Witte ondervleugels zonder donkere tekening;
Wit op de dij loopt hoog op naar de donkere stuit;
Borstband loopt niet geheel door;
Donkere bovenvleugels met lichte toppen op de armpennen.

Dikbekzeekoet (Uria Lomvia)
Dwaalgast, negen waarnemingen waarvan drie levend. Moeilijk op zekerheid te determineren op grotere afstand door gelijkenis met Zeekoet en 1e winter Alk.

Op het water

Korte rechte staart;
Witte flanken, geen streping als Zeekoet;
Zwarte bovendelen als Alk;
Korte puntige snavel, meer dolkvormig;
Veel minder wit op de kop, veelal slechts een witte keel;
Brede donkere borstband waarvan wit op de borst in een punt omhoog oploopt richting de keel;
Meer “vierkant” kopprofiel;
Geen wit op de wangen en oorstreek.

In vlucht (geen video)
Witte ondervleugels zonder donkere tekening;
Korte rechte staart, maar poten steken voorbij de staart!;
Brede donkere borstband;
Donkere kop met slechts een lichte keel;
Witte flanken;
Scheiding van donkere bovendelen en lichte onderdelen op de dij in een rechte lijn
Donkere bovenvleugels met lichte toppen op de armpennen.

Zwarte Zeekoet
Dwaalgast in Nederland met jaarlijkse meerdere (terugkerende) overwinterende vogels. Meest markant getekende van alle alkachtigen.

Op het water

Witte stuit;
Korte donkere staart;
Donkere puntige snavel;
Rode poten zichtbaar in helder water;
Bovendelen kunnen geheel zwart zijn tot gemarmerd wit;
Witte vleugelvlek, 1e winter heeft nog donkere banen op de vleugelvlek;
Over het geheel een wit verenkleed met donkere vlekken op de kop, nek en borst. Alleen rond het oog een geheel donkere tekening.

In vlucht

Witte stuit;
Rode poten;
Korte rechte staart;
Witte vleugelvlek, 1e winter heeft nog donkere banen op de vleugelvlek;
Short and square black tail
Over het geheel wit verenkleed met donker gevlekte bovendelen.

Kleine Alk
Schaarse wintergast, met name tijdens stormen in november-december. Kan tijdens of na een storm ook op zoet water worden teruggevonden.

Op het water

Zwarte boven- en witte onderdelen;
Kleinste van alle alkachtigen;
Licht relatief hoog op het water in rust;
Donkere borstband kan in het midden worden onderbroken;
Donkere kop met witte oorstreek die omhoogloopt.
Korte en stompe snavel;
Korte rechte staart.

In vlucht

Zwarte boven- en witte onderdelen;
Korte en stompe snavel;
Veelal in kleine groepen en dichter op de kust (branding)
Donkere bovenvleugels met witte armpentoppen en witte lijnen op de schouderveren;
Kleinste van alle alkachtigen, formaat Spreeuw.

Papegaaiduiker
Schaarse wintergast en lastig waar te nemen, veelal ver op zee.

Op het water

Licht relatief hoog op het water in rust;
Grijze wangen;
Donkere borstband omlijnd de grijze wang;
Korte rechte staart;
Donkere bovendelen;
Witte onderdelen;
Ronde kop met zware snavel wordt meer boven de borst gehouden.

In vlucht (geen video)
Stevig gedrongen postuur;
Zware snavel in verhouding tot het lichtaam;
Grijze wang;
Donkere borstband omlijnd de grijze wang;
Korte rechte staart;
Grijze ondervleugels;
Donkere bovenvleugels zonder witte armpentoppen;
Oranje poten zichtbaar in zonnige omstandigheden.

Highlights november 2015


Met de laatste vogeltrek en de winter in het vizier kunnen we terugkijken op een uitzonderlijke novembermaand. Waar de klappers in september en oktober uitbleven, kregen we deze in november, plus een goede zeetrek. Hier een samenvatting van de hoogtepunten. Bij bijzondere soorten kan er doorgeklikt worden voor meer info.

Op 1/11 werd een Pallas’ Boszanger waargenomen in Rijnsburg door Kees Kromhout (KK). Diezelfde dag zat er een Kleine Alk in de binnenwatering. 2/11 Leverde weer een Kleine Alk, en de tweede IJsduiker van het jaar op door René van Rossum (RR). De 13e leverde een Rosse Franjepoot op door Bas van der Burg (BB). Waar de aantallen Grauwe Pijlstormvogels in oktober tegenvielen, werden er deze maand acht gezien langs Savoy. Verder werden er
totaal vier Parelduikers gezien, tien Roodhalsfuten en vier Kuifduikers.

Grauwe Pijlstormvogel, Buitenwatering, 19 november 2015 Rene van Rossum

Vaal Stormvogeltjes waren met 27 ex. goed vertegenwoordigd met respectievelijk 12 ex. op 14/11, 4 ex. op 18/11 en 7 ex. op 19/11. Op 14/11 vloog er een STORMVOGELTJE tussen de ‘Vaaltjes’. De vogel werd opgepikt door RR, waarna zeven gelukkigen konden meegenieten. Dit betreft ongeveer het twaalfde exemplaar in Katwijk. Deze dag was sowieso goed met een Middelste jager, weer een Rosse Franjepoot, Geoorde Fuut, vier Grote Zee-eenden en een hoop extra’s.

Middelste Jager, Buitenwatering, 19 november 2015 Rene van Rossum

Een Vorkstaartmeeuw werd op de 15e gezien door Reinder Genuït (RG). Na twee relatief rustige dagen was 18/11 een topdag voor Katwijk. In tien minuten tijd werd er een ZWARTE ROTGANS en een HUMES BLADKONING gevonden. De rotgans betreft zelfs een nieuwe soort voor Katwijk! De vogel werd gevonden door RR tijdens een zeetelling bij Savoy.

Zwarte Rotgans, Buitenwatering, 18 november 2015 Rene van Rossum

De bladkoning werd gevonden door Joël Haasnoot (JH) in Berkheide – Ouwe Plas – Jan van Parlebos. Katwijk heeft de laatste jaren een patent op deze soort. Het is alweer het zesde geval in ongeveer vijf jaar. De vogel werd voor het laatst waargenomen op 28/11. Ook van deze soort staat een uitgebreider verhaal op de site.

Humes bladkoning, Berkheide – Ouwe Plas – Jan van Parlebos, 26 november 2015 Fred Klootwijk.

Op 20/11 zag Jaap Engberts (JE) de tweede Vorkstaartmeeuw van de maand langs Savoy. Deze dag werden er eveneens drie Kleine Alken gezien. Op 21/11 vloog er hier wederom een Kleine Alk. Vermeldenswaardig is de waarneming van een Ransuil die uit zee kwam vliegen en kort in de tuin van Savoy zat. Naast Ransuil werden er ook Velduilen en Kerkuilen gezien deze maand. De 22e vond Rob Hoeben (RH) een tweede winter Kleine Burgemeester in de Binnenwatering. 28/11 was de laatste datum dat de vogel werd gezien. Wat meeuwen betreft: de hele maand door werden er meerdere Geelpootmeeuwen en Pontische Meeuwen gezien in en rond de watering. Misschien verschijnt er eens een artikel op de site over de herkenning van deze soorten ten behoeve van de leek? De 22e leverde ook nog een Kleine Zilverreiger op in de Klip door Sven Marijn (SV), en een waarneming van een mannetje Kleine Bonte Specht in Berkheide Hanengekraai. Overigens werden er meerdere waarnemingen gedaan van deze soort. Laatste jaren is het zelfs een incidentele broedvogel in Katwijk!

Tweede winter Kleine burgmeester (links) in Binnenwatering, 22 november 2015 Johnny van der Zwaag).


Mannetje Kleine Bonte Specht, Berkheide Hanengekraai, 22 november 2015 Roland Wantia.

Een Bonte Kraai werd op 23/11 gezien in Berkheide door Vincent van der Spek (VS), evenals een man Sneeuwgors.

Man Sneeuwgors (ondersoort nivalis), Berkheide Katwijk, 23 november 2015, Vincent van der Spek.


Bonte Kraai, Wassenaar – Lentevreugd, 28 november 2015, Thea van Gogh.

De Bonte Kraai werd na de eerste waarneming enkele keren gezien op Lentevreugd. De laatste jaren hebben we van deze soort hooguit twee exemplaren in de winter, waar het vroeger nog een algemene doortrekker was in Katwijk.

Op 28/11 zag Ton de Groot (TG) een Kleine Alk langs Savoy. Sjaak Schilperoort (SS) vond de 23e een Grote Burgemeester in de Binnenwatering. ’s Ochtends zag hij er al een langs Savoy. Waarschijnlijk is het dezelfde vogel.

Eerste winter Grote Burgemeester (rechter meeuw) in Binnenwatering, 29 november 2015, Sjaak Schilperoort.

Na deze fantastische maand is het afwachten wat december gaat brengen. Uiteraard zal er veel over zee worden gekeken en zal de Binnenwatering regelmatig worden gecheckt. Daarnaast worden de eerste grote aantallen Smienten gezien. Wie weet!

Tekst: Gijsbert Twigt

Woestijntapuit in polder Elsgeest


Op 20 november 2015 rond 11 uur vanmorgen maakte ik, Jan Wierda, op de fiets mijn gebruikelijke rondje door Teylingen. Omdat de moestuintjes in polder Elsgeest al de nodige goede soorten hebben opgeleverd (Kleine Klapekster, Grauwe Klauwier, Grote Pieper, Velduil etc.) besteed ik altijd de nodige energie in deze omgeving. Waarschijnlijk door de harde wind was het er erg rustig, (doorgaans zijn er doordeweeks wel mensen aan het werk). Ik zag weinig in en rond de tuintjes. Ik fietste naast de sloot langs de kant van de weg, alweer op weg naar de uitgang. Plotseling vloog er een meter of 4 voor mij een vogel op met een lichte stuit, die eerst langs de sloot en toen op de weg ging zitten. Ik richtte mijn kijker erop en stamelde:
‘Dit is een Woestijntapuit!’.


Foto Jan Wierda

Behoedzaam haalde ik mijn fototoestel uit mijn fietstas en maakte direct de eerste plaatjes. Later ging de vogel aan de overkant op een hek zitten, waar ik mijn beste foto’s van heb gemaakt. Toen er vanaf de andere kant een fietser naderde, vloog de vogel langs mij heen richting de tuintjes. Het duurde een dik uur voordat de inmiddels gealarmeerde Willem-Jan Hooijmans hem aan de andere kant van de weg in de polder aan de slootkant weer terugvond.


Foto Jan Wiera
Door de melding bij Dutch bird alerts, waarneming.nl en diverse Whats-app groepen, konden10-tallen vogelaars de vogel (gelukkig zonder verstoring) waarnemen.

Jan Wierda
(jan.wierda at ziggo . nl)

! Vriendelijk doch dringend verzoek om op de weg of paden te blijven. Loop niet de weilanden in of de ingezaaide percelen! Respecteer andermans eigendom en inkomstenbron.

Foto Joost van der Sluis

Zwarte Rotgans nieuw voor Katwijk!


Een paar weken zit ik, Rene van Rossum, vrijwel iedere ochtend bij telpost Savoy over zee te turen. De vele uren die je dan maakt levert op een gegeven moment altijd wel wat leuks op. Vanmorgen, 18 november, vloog er in een groepje van negen Rotganzen een ZWARTE ROTGANS!

Bij veel vogelaars is bekend dat ik niet echt gek ben van ‘ganzen’ (uitgezonderd de Brandgans). Maar omdat ik moest tellen ga je elke vogel af en bij 4 stopte ik, dit vanwege een witte flank bij deze ‘rotgans’. Daardoor kijk je even scherper en zag ik ook duidelijk de brede witte vlek in de vorm van een halve maan in de hals. Samen met de meer donkere onderdelen dan de overige rotganzen viel het kwartje snel.

Als een gek heb ik m’n lens uit de tas gehaald en een spurt naar voren gemaakt door de nieuwe zeereep. De vogels waren geland nabij de Buitenwatering op het strand. Maar vanwege wandelaars bleven ze helaas niet lang zitten.

Tekst en foto’s René van Rossum

Humes Bladkoning in Berkheide


Op woensdagochtend 18 november j.l. besloot ik, Joel Haasnoot, tussen wat werkzaamheden door naar Berkheide te gaan, even uitwaaien was de gedachte. Wat vogels betreft verwachtte ik een leeg duin aan te treffen. Mijn vermoeden werd bevestigd toen ik vanaf de Vrieze Wei richting het Jan Parlebos liep. Op de gebruikelijke kraaien, eksters, vinken en wat goudhanen na was het erg stilletjes in duin.  Ook wat betreft watervogels was het erg rustig, aangezien de waterstand in de meertjes erg laag was in verband met een grote “schoonmaak”.  Alles veranderde toen ik in de buurt van de waterinlaat bij het Jan Parlebos een “bladkoning” hoorde roepen. Mijn eerste gedachte was meteen dat dit weleens om een Humes zou kunnen gaan! De vogel riep geregeld, maar met lange tussenpozen. Het lukte mij om met mijn mobiel een geluidsopname te maken. Deze opname heb ik in de app-groep van de lokale vogelaars gedeeld en meteen werd bevestigd dat het inderdaad om een Humes bladkoning ging. Leuk!


Foto Fred Klootwijk

Even daarna kwam de Humes prachtig voor me zitten, laag in het struweel. Toen werd ook door het uiterlijk bevestigd dat het om een Humes bladkoning ging.

Humes bladkoning broedt in Centraal-Azië tot in West-Mongolië en overwintert op het Arabisch schiereiland oostelijk tot in India en Bangladesh.  Het gaat om het 50ste geval voor Nederland en het 8ste geval voor het waarneminggebied van Vogelclub Katwijk (totaal 9 exemplaren).

Als de vogels van de Maasvlakte en Scheveningen dit jaar ook worden aanvaard gaat het om de 51e Humes voor Nederland. Daarmee zijn 15% van alle gevallen in Katwijk. Katwijk e.o. mag dus een hotspot voor de soort worden genoemd.

Foto Wim van Zwieten

2012-12-21 2013-01-10     Katwijk aan Zee – Duinpark        
2012-03-25 2012-04-05     Katwijk aan de Rijn – De Wilbert – ‘s-Heerenschoolbos        
2011-12-09 2012-04-22     Katwijk aan Zee – Duinpark        
1999-11-08 1999-11-09     Katwijk aan Zee – De Puinhoop        
1994-11-26 1994-11-26     Berkheide – Koffietent        
1990-12-12 1990-12-13     Rijnsburg – Waterbospark    

 

Duikers, een verdieping in vogelvlucht.


Winter staat weer voor de deur en daarmee de komst van duikers (Gavia’s). De eerste (IJs)duikers zijn inmiddels al weer waargenomen. Om de kenmerken van deze soorten nog even naar boven te halen hebben we een aantal filmpjes verzameld, juist die van matige kwaliteit omdat dit een realistischer beeld geeft waarin de vogels veelal op afstand worden waargenomen.

Per soort is er, indien vindbaar, een filmpje gegeven van de vlucht en zwemmende vogel(s) met een opsomming van een paar key-features waar op gelet moet worden bij duikers in winterkleed in wat lastigere omstandigheden.

Duikers in vlucht kunnen nog worden verward met een fuut, maar duikers hebben donkere bovenvleugels zonder witte banen. De grotere duikers kunnen nog eens met branta-ganzen of onvolwassen Aalscholvers worden verward meer daarbij dient gelet te worden op de lichte onderdelen, donkere-lichte hals verdeling en lange uitstekende poten van de duikers.


IJsduiker met Parelduikers

Roodkeelduiker
Meest algemene duiker die langs de kust wordt gezien. Valt op door lichte voorkomen en kopknikken in de vlucht.

  • Kleinste van alle duikers maar scheelt niet veel met Parelduiker;
  • Bij goede lichtomstandigheden duidelijk lichte duiker, meeste wit van alle vier;
  • Lichte hals maar bij juveniele/eerste winters donkerder en minder scherp contrast;
  • Vliegt vaak in kleine groepen en op verschillende hoogten boven zee;
  • Enige duiker die tijdens vlucht met de kop knikt!

  • Van afstand al opvallend licht;
  • Kleinere duiker;
  • Vrijstaand oog door lichte teugel maar op afstand niet goed zichtbaar;
  • Houdt dunne grijze snavel schuin veelal omhoog gericht;
  • Houding van kop, nek en borst meer als een gekantelde 7
  • Veel wit in de nek, donkere/grijze achterhals is minder dan bij Parelduiker.
  • Lichtere flank maar met donkere strepen;
  • Gestroomlijn aflopend achterlichaam.

Parelduiker
Schaarser dan Roodkeelduiker. Overwegend donkere duiker maar kan snel verward worden met juveniele/eerste winter Roodkeelduiker.

(vlucht geen bruikbaar materiaal vindbaar)

  • Komt direct al over als donkere duiker, uitzondering met veel zon op donkere achtergrond waardoor het wit kan overstralen;
  • Knikt niet met de kop zoals Roodkeelduiker dat doet;
  • Duidelijk contrast met donkere bovendelen en lichte onderdelen.

  • Donkere duiker;
  • Houdt snavel horizontaal;
  • Geen donkere vlek in de hals;
  • Oog niet vrijstaand;
  • Meer dolkachtige lichtere snavel, tussen Roodkeel- en IJsduiker.
  • Houding van kop, nek, hals vorm van een S.
  • Donkere hals en lichte keel met scherp contrast, donkere deel is prominenter (lijkt soms alleen witte kin en borst te hebben (pas op eerste winter Roodkeelduiker)
  • Lichte flank veelal niet zichtbaar, hooguit ter hoogte van de dij.

IJsduiker
Zeldzamere verschijning met jaarlijks een paar vogels langs de kust. Eén na grootste duiker van de vier met imposant voorkomen.

  • Zware bouw en lichaam met hangende buik;
  • Dikke nek en stevige kop die gelijk in elkaar overlopen;
  • Snavel wordt horizontaal gehouden in vlucht;
  • Vogel in vlucht doet in eerste instantie denken aan een gans-achtige, zwaardere en tragere vleugelslag.

  • Grote stevige duiker;
  • Geen opvallend lichte flanken;
  • Smoezelige overgang van donkere nek naar hals met donkere vlek;
  • Markante kopvorm, steil voorhoofd met “knobbel”.
  • Houding van kop, nek en borst als een Z
  • Licht gekleurde dolkvormige snavel die horizontaal wordt gehouden;
  • Vogels lijken ook wat hoger in het water te liggen.


Geelsnavelduiker
Zeldzame soort en alleen met IJsduiker te verwarren. Onderscheid zich vooral door lichte gele snavel. Grootste van alle duikers.

  • Lijkt meest op IJsduiker maar komt lichter en vriendelijker over;
  • Doet naam eer aan, alleen kleur niet altijd makkelijk te onderscheiden;
  • Kleed komt lichter over, meer melkchocolade bruin;
  • Oog duidelijker zichbaar op wat lichtere kop;
  • Eerste winter duidelijk golvend patroon op bovendelen, is ook aanwezig bij eerste winter IJsduiker maar donkerder waardoor niet altijd zichtbaar;
  • Houdt kop/snavel veelal schuin omhoog, als Roodkeelduiker.

Helaas geen vluchtbeelden maar als goedmaker mooi filmmateriaal van adult in zomerkleed.


Pacific Loon
Nog niet eerder waargenomen in Nederland. In vlucht, met name op afstand, niet te onderscheiden van Parelduiker.

  • Zwemmende vogels tonen donkerdere (achter)flanken, bij Parelduiker wit;
  • Veelal een donkere keelstreep;
  • Smoeselige overgang van licht naar donker op wang, i.t.t. duidelijk contrast bij Parelduiker;
  • In goede lichtomstandigheden kan er een drie-tonige nekovergang worden waargenomen: Een witte voorhals, een donkere overgang die weer lichter wordt naar de achterhals;
  • In vlucht is het enige onderscheidende kenmerk een donkere anaalstreep bij Pacifische. Deze donkere baan verbindt de aanzet van beide poten met elkaar waardoor de witte onderstaartdekveren niet overgaan op de lichte buik zoals bij Parelduiker.