Alle berichten van Johnny van der Zwaag

Jaarverslag 2016


Beste vogelliefhebber,

Het ’Jaaroverzicht 2016’ is klaar en is weer een fraaie, dubbeldikke glossy geworden van het befaamde vogelmagazine De Duinstag. Onze website www.birdclubkatwijk.nl fungeert als het medium voor (recente) waarnemingen en bovendien voor (korte) redactionele berichten, die bij elkaar weergeven wat zich op vogelgebied in en om Katwijk afspeelt. Op deze manier spelen wij als Vogelclub Katwijk beter in op de actualiteit.

Voor de papieren uitgave van het ’Jaaroverzicht 2016’ pakken we wederom groot uit.  Om de glossy ’Jaaroverzicht 2016’ in bezit te krijgen hoeft u alleen maar een bedrag van 10 euro (meer mag altijd!) over te maken op bankrekeningnummer NL93 RABO 0391 8444 31, ten name van ’Vogelclub Katwijk’. Dit geldt ook voor de vroegere abonnees die ooit een machtiging voor automatische incasso hebben afgegeven! Het is voor een correcte toezending van De Duinstag heel belangrijk dat u op de overschrijving uw adres, postcode en woonplaats noteert, aangezien bank-afschriften die niet meer vermelden.

Wij hopen dat u net zo halsreikend uitkijkt naar het nieuwe jaarnummer als wij en dat we uw bijdrage binnenkort op onze rekening bijgeschreven zien.

Met vriendelijke groeten,

Vogelclub Katwijk,

Huig Ouwehand (penningmeester)
Telefoon: 071 4075535, e-mail: abonnement@birdclubkatwijk.nl

Nieuw voor Katwijk: Amerikaanse Smient


Een nieuwe soort voor Katwijk. Dat is de Amerikaanse Smient die afgelopen zaterdag werd ontdekt op het Valkenburgse Meer. Ontdekker Gijsbert Twigt doet zijn relaas.

(fotograaf: René van Rossum)
(fotograaf: René van Rossum)

Op zaterdag 28 februari besloten mijn broer Arie en ik om een dagje te gaan vogelen op verschillende plaatsen in de regio Katwijk. Na ‘s ochtends eerst over zee gekeken te hebben, reden we naar Lentevreugd, waar de Bonte Kraai eindelijk een keer meewerkte. We besloten om de dag af te sluiten bij het Valkenburgse Meer.

Hier aangekomen, zagen we dat de meeste eenden in de zuidwesthoek van het meer zaten. Al gauw vonden we een vrouwtje Zomertaling. De eerste van het jaar 2015 en sowieso een erg leuke soort voor de regio. Na deze vogel een tijdje te hebben bekeken, besloten we de Smienten te gaan tellen. De teller stond nog niet op 50 of er zwom een prachtig mannetje Amerikaanse Smient beeldvullend in de telescoop!

(Fotograaf: Johnny van der Zwaag)
(Fotograaf: Johnny van der Zwaag)

De hele winter heb ik hier de Smienten afgezocht om ooit misschien deze soort er uit te kunnen halen, en als het daadwerkelijk gebeurt geloof je eerst je ogen niet. Je raakt er ook van gestrest, want ik blafte bijna tegen Arie dat hij de vogel wel moest blijven volgen terwijl ik de waarneming bekend maakte op de Katwijkse app-groep. De Smienten vlogen regelmatig op vanwege een overvliegende Slechtvalk en Havik, waardoor het lastig was om de vogel telkens in beeld te houden. Tot overmaat van ramp kwam er ook nog eens een windsurfer langs de groep zeilen, waardoor de Amerikaanse Smient enige tijd uit beeld bleef. Gelukkig arriveerde Peter van Duin al na tien minuten, waardoor de eerste bewijsplaatjes gemaakt konden worden. Hierna volgde al gauw meerdere waarnemers. De vogel werkte fantastisch mee door zich van dichtbij en mooi in het zonnetje te laten zien.

(Fotograaf: René van Rossum)

(Fotograaf: René van Rossum)

De Amerikaanse Smient is een zeldzame dwaalgast uit Noord-Amerika, waar het waarschijnlijk de talrijkste eend is, met een populatie van rond de 3 miljoen vogels. Trekt ‘s winters wat naar het zuiden, tot in het noorden van Zuid-Amerika en het Caraibisch gebied, en meer naar de kust. Tegenwoordig worden er elk jaar ongeveer twee tot drie exemplaren in Nederland waargenomen. De Amerikaanse Smient van Katwijk betreft het 73e geval voor Nederland, het 14e geval voor Zuid-Holland en de allereerste voor de gemeente Katwijk.

De herkenning van deze Amerikaanse Smient was eenvoudig vanwege het opvallende kleed. Adulte mannetjes zijn te herkennen aan de donkere wijnroze borst, mantel, flanken en schouderveren. De wangen, hals en keel grijs en fijn gevlekt. De kruin is opvallend lichter. Het donkere masker achter het oog tot in de nek heeft een groene glans. De witte achterflank is opvallender dan die van de Smient door sterker contrast met de wijnroze flank. Verder een duidelijke zwarte mondhoek en zwarte grenslijn tussen snavel en kop. In vlucht was de witte ondervleugel en oksel een goed kenmerk, en de bredere en diffusere begrenzing aan de voorzijde van de vleugels. De vogel oogt wat stoerder dan de gewone Smient, met een iets langere staart.

(Fotograaf: Johnny van der Zwaag)

(Fotograaf: Johnny van der Zwaag)

Bij de determinatie van Amerikaanse Smient moet heel goed rekening worden gehouden met mogelijke hybriden tussen bepaalde smientsoorten. Deze hybriden vertonen vaak een grijzere borst en flank, en de koptekening wijkt af. Op 16 maart 1996 dachten we ook de Amerikaanse Smient toe te kunnen voegen aan de Katwijkse lijst. Deze vogel in de Ommedijksche polder tegenover het Valkenburgse Meer leek erg vele op een Amerikaanse Smient, maar werd uiteindelijk toch ontmaskerd als zo’n hybride.
De Amerikaanse Smient van nu 19 jaar lijkt echt wel ‘the real thing’. De vogel trok op de dag van de ontdekking en de zondag erna al honderd belangstellenden uit de regio en verder weg. Maandag 2 maart werd de vogel niet meer teruggevonden.

Mooie herfsttrek met zomers weertje


De vogelmaand bij uitstek. Met (toren)hoge verwachting wordt er naar uitgekeken. De Roodkeelnachtegaal was al besteld. Een langs vliegende Roodkeellijster ook. En nu is het al weer bijna voorbij. We hebben het natuurlijk over oktober! De ultieme vogeltrekmaand.

Onze onvolprezen trektelpost De Puinhoop werd vanaf 3 september zeer regelmatig bezet. Jazeker, die akelige Vulkaan onder Den Haag troeft ons vaak af met nog hogere aantallen, en Breskens, Eemshaven en Ketelmeer trekken veel meer landelijke aandacht met eveneens ongekende aantallen, en soms heel veel roofvogels, steltlopers of ganzen. Toch blijft onze Puinhoop een geweldige trektelpost, zo midden in de Randstad. De geschiedenis is nooit precies opgetekend, maar weinig telposten in Nederland kunnen bogen op een geschiedenis die teruggaat tot minstens begin jaren zeventig. Het rare kunstmatige duin waar we nu op staan was toen nog echt een puinstortplaats, met alle minnen (regelmatig vrachtverkeer en lawaai) en plussen (je kon een vuurtje stoken in ouwe vaten, rots-biotoop voor Zwarte Roodstaart etc.) van dien.

Grote zilverreigers
Grote zilverreigers

Over september 2014 is trektelposttechnisch weinig spectaculairs te melden. De trek pruttelde wat, met de onvermijdelijke Gele Kwikstaarten (weinig!) en Graspiepers (start op 23 september met 300 ex en op 27 september 2.858 ex) en dit jaar opvallend veel Kneuen (op 29 september zelfs 783 getelde ex in vier uur). Krenten waren er ook. Twee keer een Duinpieper (14 en 27 september), een enkele Visarend, een Velduil een aantal keren tp, een Bladkoning en een Klapekster (beide op 29 september) en als grootste bijzonderheid voor Katwijk een groep van 28 Grote Zilverreigers in de vroege ochtend van 28 september.

En dan oktober! De maand begon weifelend. IJsgors tp op 1 oktober is niet verkeerd. Op 3 oktober pikten bionische oren een Siberische Boompieper op, maar of de roep alleen voldoende is om de soort aanvaard te krijgen… Op zaterdag 4 oktober, toevallig Euro Birdwatch 2014 en ook nog eens heel mooi weer, gingen alle remmen los. Het was zo’n mooie trekdag waar we allemaal op hopen en waar we er niet genoeg van kunnen hebben, maar die al met al behoorlijk dun gezaaid zijn. De Kneu, waarover landelijk zorgen worden geuit, ging weer lekker door (744 ex), maar het opvallendst was toch de ongekende influx van de Zanglijster. De teller bleef die dag steken op ruim 5.100. Geen enorm aantal als het om Vinken, Spreeuwen of Koperwieken gaat, maar voor de Zanglijster betekende het de tweede beste dag ooit voor de Puinhoop. Het was ook de eerste dag met heel veel Vinken (18.640), met 9 overtrekkende Tapuiten (redelijk uniek) en verder onder meer Strandleeuwerik, Velduil, Grote Pieper en Duinpieper en zelfs een Bosgors (die laatste alleen op tape…). Zie voor het resultaat van het noeste telwerk: www.trektellen.nl.

IJsgors
IJsgors
Tapuit
Tapuit

Op vrijdag 10 oktober werd weer eens een Siberische Boompieper gemeld, en die dag ook een Grote Pieper. De zondag erna gingen er 19.100 Vinken in drie uur voorbij. De eerste Koperwiek werd al gemeld op 17 september, maar daarna was het tobben en werd de soort ondergesneeuwd door de alom aanwezige Zanglijster. Vanaf vrijdag 17 en zaterdag 18 oktober veranderde dat. Het was de eerste dag met flink meer Koperwieken dan Zanglijsters, al blijven die Zanglijsters ook gewoon doorgaan. Een Grote Pieper was nog een krent op deze dag, met 29.190 Vinken in 4,5 uur.

Zanglijster
Zanglijster

De eerste uren van zondag 19 oktober waren weer zomers van temperatuur. Weer Koperwiek en Zanglijster, en prachtig mooie groepen Vinken (25.000 ex in drie uur). En laten we de honderden Veldleeuweriken, de 15 Grote Lijsters, de 17 Grote Gele Kwikstaarten, de honderden Sijsjes en het Smelleken ook niet vergeten. Een opkomend buienfront (bleek later erg mee te vallen) maakte voorlopig een eind aan deze periode van mooie trek over de Puinhoop. De aandacht werd de dagen erna verlegd naar zeevogels.

Grote lijster
Grote lijster
Sijzen
Sijzen

Uiteraard is de trek van het najaar 2014 nog niet over. Er zijn nog nauwelijks Sperwers doorgekomen, en zoals gebruikelijk nog vrijwel geen enkele Kramsvogel. De bulk Spreeuwen moet ook nog komen. Een invasie van Zwarte Mees en andere mezen, Vlaamse Gaai of Kruisbek zit er echter niet meer in. Die hadden we allang op moeten merken.

Boomvalk (onvolwassen)
Boomvalk (onvolwassen)

Het was wel zaak om toen het weer opknapte ook weer op de Puinhoop te staan. De Vinken hadden niet op ons gewacht. Deze bikkeltjes bleven ook met slecht weer en regen gewoon met z’n duizenden doorvliegen. Maar toen zondag 26 oktober het weer echt opgeknapt was, was er opnieuw sprake van mooie trek. Weliswaar zonder zomers zonnetje, maar wel met veel Spreeuwen (zo’n 20.000 per uur), Vinken en Veldleeuweriken (400 per uur), twee Strandleeuweriken, twee Europese Kanaries, Grote Pieper en Slechtvalk. Maandag en dinsdag zou het weer goed weer worden. Wordt dus vervolgd.

Laatste nieuws: maandagochtend 27 oktober was er inderdaad weer goed weer en ook weer aardige trek. Vooral Vink, Spreeuw en Veldleeuwerik, maar tussen 10 en half 11 (de ultieme tijd voor leuke dingen over de post!) kwam een fraaie Klapekster bijna recht over de hoofden van de op de post aanwezige pensionado’s, spijbelende studenten en stiekeme werkonderbrekers.

Klapekster
Klapekster
Kruisbek
Kruisbek

foto’s: René van Rossum

Tekst: Gijsbert van der Bent (met medewerking van René van Rossum). gijs@birdclubkatwijk.nl, rene@birdclubkatwijk.nl

Draaihals


De laatste dag van augustus en de eerste dagen van september 2014 liet een Draaihals zich uitgebreid bewonderen op de Puinhoop. Na een telefoontje van Casper op zondagochtend 31 augustus met de mededeling dat hij een Draaihals had aan de zuidkant van Noordwijk, besloot ik het veld in te gaan om er zelf eentje vinden. Na een drukke zaterdag met een rommelmarkt en een middagje OranjeRock had ik die ochtend aanvankelijk wat opstartproblemen, maar de frisse lucht deed me goed. Al struinend over de Puinhoop viel mijn oog al snel op een vogel die onder in een vlierstruik zat. Draaihals! Langzaam kroop de vogel in de kale struik omhoog en liet zich op betrekkelijk korte afstand goed zien. Daarna vloog de vogel naar de andere kant van de Puinhoop.

Draaihals
Foto: Johnny van der Zwaag

Uiteraard meldde ik de waarneming gelijk via de lokale Whatsapp-groep, en via Dutch Bird-Alerts voor diegene met een lokaal profiel (altijd handig!). Het duurde even voordat er iemand kwam. Nota bene Luuk Punt uit Leiderdorp was als eerste aanwezig was. Samen deden we een poging om de vogel terug te vinden. Binnen enkele minuten vloog de Draaihals vlak voor ons uit een struik op de helling grenzend aan de manege. Met Luuk en de inmiddels ook gearriveerde Johnny van der Zwaag kozen we positie, in de hoop de vogel te zien te krijgen. Al snel kwam deze uit de struik en verplaatste zich naar een vlier onder aan de helling. Daarna volgde een ware show en liet de vogel zich regelmatig zeer goed zien. Zoals gebruikelijk foerageerde de Draaihals regelmatig op de grond. Een zeer mooie waarneming van een doorgaans schuwe, stiekeme soort, die we zelden zo goed krijgen te zien.

Draaihals
Foto: René van Rossum

Deze waarneming werd dinsdag 2 september aan het begin van de avond overtroffen. Arnold Meijer meldde toen dat de vogel nog steeds aanwezig was en zich van zeer dichtbij liet bekijken. Diverse lokale vogelaars en fotografen waren al ter plaatse toen ik aankwam. Daar zat de Draaihals. Tot op slechts enkele meters te benaderen, nagenoeg vrij foeragerend op de grond of anders pontificaal boven in een struik of op het prikkeldraad. Bij het druk foeragerend, waarschijnlijk op mieren, was soms zelfs de bijzonder lange tong goed te zien. Wat een geweldig gave soort! Het prachtig getekende verenkleed en het vaak stiekeme gedrag maken de Draaihals tot een van mijn favoriete vogelsoorten. Daarbij is het een soort die vaak ‘vroeg’ in het najaar opduikt en daarmee een duidelijk signaal afgeeft dat de trektijd echt is begonnen.

Draaihals
Foto: René van Rossum

De Draaihals is een zeer schaarse doortrekker in ons waarnemingsgebied. Deze waarneming betrof de derde waarneming voor het jaar 2014. Doorgaans worden er jaarlijks niet meer dan één tot drie vogels bij ons waargenomen. En vaak betreft het dan ook nog een vluchtige waarneming door slechts enkele personen. Uitzonderlijk goed was 2013, toen er zeker vijf vogels werden gezien. De Nederlands broedpopulatie van de Draaihals bestaat uit slechts hooguit enkele tientallen paren, beperkt tot de Veluwe en Drenthe. De vogels die wij hier in het voorjaar en najaar zien zijn met name afkomstig uit Scandinavië en Oost-Europa en onderweg naar de overwinteringsgebieden in Afrika.

Draaihals
Foto: René van Rossum

Tekst: Arjan van Egmond, arjan@birdclubkatwijk.nl

Veel Zwarte Ooievaars over Katwijk!


Ergens is een blik Zwarte Ooievaars opengetrokken, want vanaf eind juli is het goed raak boven Katwijk. Waar decennialang een enkele Zwarte Ooievaar of een duo overtrekkend op een hete augustusdag met uitroeptekens werd geboekstaafd, is deze zomer het hek echt van de dam. De afgelopen week zijn zelfs (flinke) groepen gezien.

Zwarte Ooievaars (groep van 8 exx), 2 augustus 2014, Zanderij, Katwijk
Zwarte Ooievaars (groep van 8 exx), 2 augustus 2014, Zanderij, Katwijk
Zwarte Ooievaars (groep van 8 exx), 2 augustus 2014, Zanderij, Katwijk
Zwarte Ooievaars (groep van 8 exx), 2 augustus 2014, Zanderij, Katwijk
Zwarte Ooievaars (groep van 8 exx), 2 augustus 2014, Zanderij, Katwijk
Zwarte Ooievaars (groep van 8 exx), 2 augustus 2014, Zanderij, Katwijk

Zwarte Ooievaars houden in de broedtijd van grote, natte moerasbossen, ook wel ooibossen genoemd. Die hebben we in Nederland helaas niet meer, maar elders in Europa nog wel. Europees gezien doet de Zwarte Ooievaar het ook best goed. De soort broedt vooral in Oost-Europa, maar ook in delen van Zweden, Duitsland, Frankrijk en het Iberisch Schiereiland. De dichtstbijzijnde broedgebieden ten opzichte van Nederland bevinden zich in Duitsland (inmiddels 500 paren) en in Wallonië, België. De populaties kennen in deze landen een stijgende lijn, wat mede een reden moet zijn dat de Zwarte Ooievaar steeds vaker wordt gemeld in Nederland, en ook in Katwijk.

Zwarte Ooievaar, 16 augustus 2013, Zanderij, Katwijk
Zwarte Ooievaar, 16 augustus 2013, Zanderij, Katwijk

Zwarte Ooievaars zijn echte trekvogels, die overwinteren in Afrika, met name het oostelijk deel. Tijdens hun trektochten duiken ze in voorjaar en zomer ook boven Nederland op, zowel juveniele als adulte vogels. Er zijn twee duidelijk trekbanen over Nederland te onderscheiden: langs de westkust en over de hoge zandgronden in Midden- en Oost-Nederland. Regelmatig worden pleisterende vogels waargenomen, bijvoorbeeld in vennen of natte duinvalleien. Het aflezen van geringde vogels geeft belangrijke informatie. Uit die aflezingen blijkt dat de meeste Zwarte Ooievaars die in Nederland gezien worden uit Midden-Europa afkomstig zijn. Hierbij moet gedacht worden aan Duitsland en Tsjechië.

Zwarte Ooievaars, 24/25 juli 2012, Lentevreugd, Wassenaar
Zwarte Ooievaars, 24/25 juli 2012, Lentevreugd, Wassenaar
Zwarte Ooievaars, 24/25 juli 2012, Lentevreugd, Wassenaar
Zwarte Ooievaars, 24/25 juli 2012, Lentevreugd, Wassenaar

Op 31 juli 2014 werden 7 ex boven ons waarnemingsgebied (Katwijk aan den Rijn) opgemerkt. De vogels vlogen naar noord. ‘Eind juli’ ging er ook al een ex naar noord over dorp (de waarnemer noteert niets).

Daarna volgden al snel meerdere waarnemingen:

2 augustus – 8 exemplaren over Katwijk aan Zee naar zuid
5 augustus – 2 exemplaren over Katwijk aan de Rijn naar noord
7 augustus – 12 exemplaren over Berkheide naar zuid
8 augustus – 6 over de Varkevisserstraat naar zuid

De toename van de populaties in onze buurlanden doet vermoeden dat de soort begonnen is aan een opmars richting het westen. De afgelopen jaren zijn er in Nederland ook steeds meer voorjaarswaarnemingen gedaan, en er zijn in Limburg en Noord-Brabant meerdere meldingen van foeragerende vogels in het broedseizoen. Echter, er zijn in ons land nog geen territoriale activiteiten waargenomen. Het kunnen gemakkelijk overzomerende vogels zijn. Toch geven deze ontwikkelingen hoop voor de toekomst! Is er plek in Nederland voor de Zwarte Ooievaar? Dat zou zo maar kunnen. In de jaren tachtig is begonnen met natuurontwikkeling in het rivierengebied, bijvoorbeeld de Millingerwaard. Met een serieuze knipoog naar de Zwarte Ooievaar heet dit concept ‘Plan Ooievaar’. Het lijkt een kwestie van tijd. De veel zeldzamere Zeearend is het ook gelukt.

Maarten Langbroek (redactie Gijsbert van der Bent)

Foto’s: René van Rossum

Houd de Huismus in de gaten


Zijn er nog Huismussen in Katwijk? Natuurlijk wel. Hoeveel dan ongeveer precies? Geen idee! Wat wel zeker is, is dat het er lang niet meer zo veel zijn als voorheen. Van ‘vroeger’ herinner ik me dat je zelfs op de fiets nog moest oppassen voor overstekende groepen Huismussen; vaak een aantal opgewonden mannetjes die achter vrouwtjes aanzaten en nergens anders oog voor hadden. Ook niet voor de spaken van de fiets.

Huismus, mannetje, 15-04-2013, Nabij Hotel Duinoord, Wassenaarse Slag
Huismus, mannetje, 15-04-2013, Nabij Hotel Duinoord, Wassenaarse Slag

Wat was dat vogeltje in de jaren zestig en zeventig algemeen in Katwijk! Ze konden overal onder de pannen, er waren nog warme bakkers met kruimels op straat en zelfs nog ‘boerderijtjes’ midden in dorp, met veel stro, en er waren genoeg ruige overhoekjes, heggen en gazonnetjes. Ze zaten te tsjilpen op alle antennes (voor de ontvangst van de tv-kanalen Nederland 1 en later ook 2) in het dorp. Rond het hele dorp lagen nog tuinderijen. En… er waren nog nauwelijks Sperwers in de bebouwde kom. Aan dat paradijs is duidelijk een eind gekomen.

Overal onder de pannen? Vergeet het maar! In bijvoorbeeld de wijk Zanderij (waar ik woon) kan de Huismus niet terecht, omdat er bij de bouw alleen gesloten dakpannen gebruikt zijn. Er broedt in de hele wijk geen enkel paartje. Gelukkig in alle andere wijken van Katwijk nog wel, heb ik geconstateerd bij mijn onderzoek van Atlasblok 3026 in het kader van de nieuwe atlas van broedvogels en wintervogels van Sovon. Maar het is goed zoeken.

Huismus, vrouwtje, 21-09-2012, Katwijk aan Zee, tuin Telpost Savoy
Huismus, vrouwtje, 21-09-2012, Katwijk aan Zee, tuin Telpost Savoy

Bakken doen bakkers alleen nog maar in het groot op industrieterreinen, alle agrarische activiteiten, inclusief paardenstallen, zijn uit het dorp verdwenen, alle tuinderijen zijn woonwijken geworden, onkruid en insecten worden alom bestreden, heggen en gazons maken vanwege het gemak steeds meer plaats voor steen en hout. Lekker als je die heggen steeds meer nodig hebt om aan Sperwers te ontkomen. En waar vind je nog mul zand? Huismussen doen niets liever dan een zandbad nemen.

Wat voor Katwijk geldt, geldt voor heel Nederland. Sinds de jaren zestig neemt de Huismus in heel Nederland dramatisch af. Sovon spreekt van meer dan 50 procent sinds de jaren zestig. Voor Katwijk lijkt die afname nog sterker. We kunnen het niet staven. Rene van Rossum geeft als voorbeeld dat de stand in de Wassenaarseweg (gedeelte bebouwde kom) van 12 paartjes (toen ik er nog woonde) naar twee is gegaan. En dat in acht jaar tijd. De beste plek voor Huismus in Katwijk die ik ken is de manege naast de Puinhoop. Hier vindt de Huismus alles wat hij/zij zoekt: nestgelegenheid, ‘rust’ (ze worden getolereerd), paardenvoer en paardenpoep en…..mul zand. Niet zelden zitten hier meer dan 100 Huismussen te kneuteren.

Huismus voert net uitgevlogen jongen, 30-06-2011, Wassenaarseweg, Katwijk aan de Rijn
Huismus voert net uitgevlogen jongen, 30-06-2011, Wassenaarseweg, Katwijk aan de Rijn

De dramatische landelijke (en Europese) achteruitgang was reden om de Huismus op de Rode Lijst te zetten. Vorig jaar klonken er gelukkig weer enigszins positieve geluiden Gegevens van zes jaar Meetnet Urbane Soorten (dat broedvogels in stedelijke omgeving volgt en heel toepasselijk is afgekort als MUS) lieten landelijk een lichte toename zien. Maar de situatie varieerde per stad en regio. De toename op de zandgronden van Hoog-Nederland was bijvoorbeeld sterker dan die op de klei in Laag Nederland. In Amsterdam is er sprake van een lichte aantalstoename. Juist niet gunstig is het beeld in Utrecht en Zoetermeer. Tegenover het positieve nieuws over de Huismus stond dan weer het slechte nieuws over de Spreeuw. Met een afname van 40 procent in de afgelopen twintig jaar komt de spreeuw zoals het er nu naar uitziet ook op de Rode Lijst te staan.

Wat moeten we doen om de Huismus weer op te stoten in de vaart der volkeren? Nestkasten ophangen! Had ik allang moeten doen. De buren naast mijn ouderlijk huis (E.A. Borgerstraat) hebben succes met een ’mussenflat’. Dat mijn broer die er nog woont moet constateren dat Sperwers wel heel regelmatig komen snacken doet daar niets aan af. Omdat het spook van de dichte dakpannen hier nog niet heeft toegeslagen zitten er ook nog gewoon Huismussen en Spreeuwen onder de pannen in deze wijk.

Huismussen, mannetjes, 19-03-2014, Badpaviljoen aan de Wassenaarse Slag
Huismussen, mannetjes, 19-03-2014, Badpaviljoen aan de Wassenaarse Slag

Laat je heg staan! Dat geldt ook voor de gemeente. Op de Laan van Nieuw Zuid (bij de ingang van Quick Boys-veld) zitten nog mussen. De heggen langs het voetbalveld waar ze zo graag zaten zijn recentelijk echter allemaal opgeruimd. Daar moeten we als Vogelclub Katwijk eens wat aan doen!

En voeren! Ik zelf moet bij mijn voederactiviteiten in mijn tuin constateren dat de plaats van de Huismus in het dorp langzaam maar zeker wordt overgenomen door Vink (en Groenling). Maar wie wel eens een bezoek heeft gebracht aan het Vogelinformatiecentrum van Marc Plomp in De Cocksdorp (Texel) weet dat een groep lokale Huismussen een grote voerpijp in een dag kan leegeten.

Nu ik de tellingen voor het Atlasproject van Sovon heb gedaan moet ik straks nog een schatting maken van de aantallen van alle broedvogels in blok 3026. Uiteraard ook voor de Huismus. Dat zal niet meevallen! Om een beter beeld van het voorkomen te krijgen zou het mooi zijn als iedereen zijn waarnemingen van Huismus zou invoeren op waarneming.nl. Maar dan wel graag met precieze locatie, en met zo mogelijk vermelding van de indicaties voor broeden (nest, voer, jongen etc.). We gaan de Huismus de komende jaren goed in de gaten houden, letterlijk en figuurlijk.

Huismussen, mannetjes, 19-03-2014, Badpaviljoen aan de Wassenaarse Slag
Huismussen, mannetjes, 19-03-2014, Badpaviljoen aan de Wassenaarse Slag
Huismus, mannetje, 15-04-2013, Nabij Hotel Duinoord, Wassenaarse Slag
Huismus, mannetje, 15-04-2013, Nabij Hotel Duinoord, Wassenaarse Slag

Tekst: Gijsbert van der Bent

Foto’s: René van Rossum

Roodmus


Arjan van Egmond vond deze fraai uitgekleurde Roodmus vanuit de auto op 20 mei en vrijwel op dezelfde plek waar ook vorig jaar een Roodmus zat te zingen.

Roodmus
Roodmus

2013
Een roepend mannetje vloog op 28 mei over Katwijk aan den Rijn naar Rijnsburg. Op 16 juni werd een zingend mannetje langs de Cantineweg gehoord en gezien en later zat waarschijnlijk dezelfde vogel te zingen tegenover het Shell-station nabij de Zanderij. De laatste waarneming van 2013 was op 9 juli van een zingend mannetje bij de Watertoren. Allen waren 2e-jaars mannetjes wat inhoud dat deze nog niet het rood hadden.

Roodmus
Roodmus
Roodmus
Roodmus
Roodmus
Roodmus
Roodmus
Roodmus

Tekst en foto’s: René van Rossum

Oproep


Beste fotografen en ook vogelaars, via waarneming.nl en facebook delen wij met elkaar de waarnemingen en zo kan een ieder genieten van wat ook de ander gezien heeft. Echter moeten wij ons zelf bewust zijn wat voor effect een waarneming of het plaatsen van (een serie) foto’s voor effect kan hebben op een vogel, broedpaar, gebied etc.

De aanleiding voor het bericht is het veelvuldig plaatsen van foto’s van een zeer tamme Blauwborst in ons waarnemingengebied. Deze vogel laat zich prima fotograferen en lijkt niet gehinderd te worden door de of enkele fotograferen. Echter heeft het plaatsen van de foto’s en het exact aangeven van de locatie een magneet-effect. Uit alle hoeken (Zoetermeer, Amsterdam, Hilversum) en windstreken komen vogelaars en met name fotografen op deze vogel af om ook maar een plaatje ervan te kunnen schieten.

Het nadeel is dat het gebied plat gelopen wordt waar de vogel ook broedt en ook andere flora en fauna daar niet beter van wordt. Hierbij dan ook een verzoek om bij voor keur niet de exacte locatie te noemen of nog beter een waarnemingengebied onder embargo te plaatsen. Overweeg dus of het plaatsen van een waarneming of foto geen nadelige effecten kan hebben.

Determinatie Challenge


Een echte determinatie challenge

Download hier de determinatie presentatie van Arjan van Egmond lezing over herkenning van de kwikstaarten die we van het voorjaar kunnen verwachten in ons gebied. Deze presentatie werd 14 maart jl. gegeven in de Roskam tijdens de laatste lezingavond van het seizoen van de Birdclub Katwijk.

Gele Kwikstaart
Gele Kwikstaart

Ledenavond Birdclub Katwijk


Aanstaande vrijdag 14 maart, op de bekende locatie De Roskam, is de laatste lezingavond van het seizoen van de Birdclub Katwijk.

Het is een zogenoemde ‘vogelaarsavond’, die niet wordt aangekondigd in de lokale en regionale media.

In de eerste helft zal Maarten van Kleinwee met zijn lezing “In de ban van de Ring” van alles uit de doeken doen over het ringen van meeuwen, het aflezen en terugmelden, en over wat er dan met de resultaten gebeurt.

De tweede helft, na de pauze, neemt Arjan van Egmond voor zijn rekening, met een lezing over herkenning van de kwikstaarten die we van het voorjaar kunnen verwachten in ons gebied. Niet alleen het verenkleed wordt onder de loep genomen, maar ook op geluid. Als voorbereiding voor het seizoen op telpost Berkheide!

De derde helft wordt traditioneel ingevuld aan de bar, met sterke verhalen…

Je bent welkom op vrijdag 14 maart om 20:00 uur, in De Roskam, Turfmarkt 2, Katwijk aan den Rijn. De entree is gratis, maar een vrijwillige bijdrage wordt zeker gewaardeerd.

Kokmeeuwen
Kokmeeuwen

Lezing Martijn Verdoes


Prachtige beelden van de natuur in de VS

Katwijker in Californië

KATWIJK – Zeevogels, enorme winterkoningen, Redwood-wouden, steltlopers en eenden, hooggebergte. Californië heeft het allemaal, en nog veel meer. Martijn Verdoes zal hiervan een beeld geven aan de Vogelclub Katwijk op vrijdag 14 februari in De Roskam te Katwijk aan den Rijn.

Bij Californië denken we al gauw aan LA en Hollywood, San Francisco, zon en strand en Sillicon Valley, maar daarnaast staat deze Amerikaanse staat bekend om zijn prachtige natuurgebieden en een grote verscheidenheid aan flora en fauna. Katwijker Martijn Verdoes weet er alles van. Hij woonde er bijna vier jaar lang. In De Roskam zal hij aan de hand van fraaie foto’s laten zien wat er zoal aan natuur te beleven valt in Californië.

Van gortdroge woestijnen tot weelderige Mammoetboom(Redwood)-bossen en van hooggebergtes tot diepe zee-canyons. Het uitgestrekte Californië, de op twee na grootste staat van de VS en bijna net zo groot als Frankrijk, kent zeer uiteenlopende biotopen. Het zal daarom geen verrassing zijn dat er dan ook een grote verscheidenheid aan vogelsoorten te vinden is. Grote aantallen steltlopers en eenden zijn te vinden in de moerasgebieden rond het dichtbevolkte San Francisco Bay, en in de woestijn vind je de in vergelijking tot de Europese Winterkoninkje enorme Cactuswinterkoning, maar ook de minuscule kolibries.

Wat misschien nog het meest tot de verbeelding spreekt is de enorme rijkdom aan zeevogels voor de Californische kust. De duizenden pijlstormvogels en de kans op het zien van albatrossen – met heel veel geluk zelfs kans op drie soorten – maken dat Californië erg in trek is bij ‘buisneusofielen’ (liefhebbers van echte zeevogels, die net als de bekende Noordse Stormvogel (‘mallemok’), een ‘buisje’ op hun neus hebben). De lezing zal zich echter niet beperken tot vogels, want ook de rijkdom aan zoogdieren, reptielen en prachtige natuurgebieden zal in beeld gebracht worden.

Deze lezing van de Vogelclub Katwijk vindt plaats in De Roskam te Katwijk aan den Rijn op vrijdag 14 februari. Toegang 2 euro per persoon (jonger dan 16 jaar gratis). De avond is voor iedereen toegankelijk, ook voor niet-leden van de Vogelclub Katwijk.

Strandexcursie


Vindt u het ook zo jammer dat het strand voor de boulevard van Katwijk afgesloten is vanwege de zandsuppletie ? Die wolken meeuwen vliegen niet voor niets rond wanneer er zand opgespoten wordt. Het opgespoten zand zit vol beestjes uit de zeebodem. Waaronder tweekleppige schelpjes, die nog aan elkaar zitten, zoals Nonnetjes, die veel kinderen zoeken omdat ze vaak rose of lichtgeel zijn.

Deze winter organiseren natuurgidsen van IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) regio Leiden strandexcursies in Katwijk op zaterdag 7 december, zaterdag 18 januari, zaterdag 15 februari en zaterdag 1 maart.

Op zaterdag 7 december verzamelen we even voor 13.00 uur op het parkeerterrein Noordduinen, Noordduinseweg in Katwijk aan Zee, op de hoek bij de KNRM-loods.

Om 13.00 vertrekken we en laten ons verrassen door de dingen die we langs de eb- en vloedlijn vinden. De excursie duurt anderhalf tot twee uur, afhankelijk van het weer en wat we er vinden.

De excursie is gratis en voor alle leeftijden.

Let op: vanwege de werkzaamheden bij de Boulevard is de Buitensluis afgesloten voor autoverkeer. Parkeerterrein Noordduinen is alleen bereikbaar vanaf de Noordduinseweg.

Tip: Trek extra warme (en afhankelijk van de weersverwachting waterdichte !) kleding en goed (waterdicht) schoeisel aan! Aan zee is het altijd kouder dan achter de duinen.

Contactpersoon: Ellen van der Niet, 06-51852893, ellen.van.der.niet@live.nl

Nonnetjes
Nonnetjes

Strandexcursie


Vindt u het ook zo jammer dat het strand voor de boulevard van Katwijk afgesloten is vanwege de zandsuppletie ? Die wolken meeuwen vliegen niet voor niets rond wanneer er zand opgespoten wordt. Het zand zit vol spannende beestjes die dieper uit zee komen. Zoals het nagelkrabje, en de molgarnaal met zijn rose graafpootjes. Met een beetje mazzel staat de wind goed en vinden we tijdens de komende excursie deze en andere beestjes die aangevoerd zijn met de zandsuppletie.

Deze winter organiseren natuurgidsen van IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) regio Leiden strandexcursies in Katwijk op zaterdag 16 november, zaterdag 7 december, zaterdag 18 januari, zaterdag 15 februari en zaterdag 1 maart.

Op zaterdag 16 november verzamelen we even voor 10.00 uur op het parkeerterrein Noordduinen, Noordduinseweg in Katwijk aan Zee, op de hoek bij de KNRM-loods.

Om 10.00 vertrekken we en laten ons verrassen door de dingen die we langs de eb- en vloedlijn vinden. De excursie duurt anderhalf tot twee uur, afhankelijk van het weer en wat we er vinden.

De excursie is gratis en voor alle leeftijden. Let op: vanwege de werkzaamheden bij de Boulevard is de Buitensluis afgesloten voor autoverkeer. Parkeerterrein Noordduinen is alleen bereikbaar vanaf de Noordduinseweg.

Tip: Trek extra warme (en afhankelijk van de weersverwachting waterdichte !) kleding en goed (waterdicht) schoeisel aan! Aan zee is het altijd kouder dan achter de duinen.

Contactpersoon: Ellen van der Niet, 06-51852893, ellen.van.der.niet@live.nl

Molgarnaal
Molgarnaal

Lezing Gary Bakker


Over illustere ibissen en Siberische surprises

KATWIJK – De laatste Reuzenibissen van de wereld? Roodkeelnachtegalen vol in beeld? Steltlopers uit Siberië die we hier ook wel heel graag zouden zien? Het is mooi vogelen in Zuidoost-Azië. Garry Bakker vertelt er over, uiteraard met behulp van fraaie foto’s, op vrijdag 15 november in De Roskam te Katwijk aan den Rijn.

Thailand is een onder vogelaars een populaire reisbestemming: De zoutpannen zitten vol met stellopers uit het oosten van Siberië, en de bossen ‘rammelen’ van de schitterende vogels. Veel oorspronkelijk in het land voorkomende soorten zijn echter door ontbossing en de toenemende bevolkingsdruk verdwenen uit het land.

Buurland Cambodja kent een zeer tragische geschiedenis, maar meer dan Thailand ook nog een grote natuurlijke rijkdom. Een aantal vogelsoorten die elders in Zuidoost-Azië al uitgestorven zijn is hier nog te zien. Dat maakt het land sinds de openstelling voor toeristen een aantrekkelijke bestemming voor vogelaars. Maar nog steeds is Cambodja relatief onbekend.

Garry Bakker bezocht het land in het voorjaar van 2013, op zoek naar de laatste Reuzenibissen van de wereld. Ook bezocht hij Thailand, waar hij zes jaar geleden al eens geweest was. Op 15 november doet Garry verslag in de Roskam van zijn wederwaardigheden in beide landen.

Garry Bakker is te gast bij de Vogelclub Katwijk, die in het voorjaar en najaar regelmatig lezingen organiseert. De zaal gaat open om 20.00 uur. Het programma begint om 20.15. De lezing is voor iedereen toegankelijk en de entree bedraagt 2 euro per persoon.

Voor meer informatie:

Gijsbert van der Bent
Vogelclub Katwijk
06 23 53 27 50

Roodkeelnachtegaal
Roodkeelnachtegaal
Oosterse Vorkstaartplevier
Oosterse Vorkstaartplevier

Op de bijgevoegde en vrij te gebruiken foto’s van Garry Bakker staan de Roodkeelnachtegaal en de Oostelijke Vorkstaartplevier.

Massale trek


Vandaag (8 november) DE Kramsvogel-dag van 2013 !

Van 07.45-12.00 uur stonden wij op trektelpost de Puinhoop en in die tijd kwamen er al 50.000 Kramsvogels over. Dit ging de gehele ochtend door. De trek was over een heel breed front dus het aantal is nog vele malen hoger !

Zie voor de totale lijst en de gemaakte foto’s op: http://www.trektellen.nl/ 2 Boerenzwaluwen, 3 Appelvinken, 3 IJsgorzen en 2 Geelgorzen waren de krenten…

René van Rossum

Kramsvogel
Kramsvogel
Koperwiek
Koperwiek

 

Grote-Lijster
Grote Lijster
Keep
Keep

Foto’s: René van Rossum

Late Kleinste jager


Zondagmiddag, als het weer wat opklaart, besluit ik om nog even naar Savoy te rijden om over zee te gaan kijken. Op de telpost tref ik Johnny van der Zwaag en Jaap Engberts en niet veel later komt Chris Quispel. Veel vliegt er niet ondanks de harde west zuidwesten wind. Een Kleine Jager passeert vlak achter de branding, mooi te zien in de zon. Niet veel later pik ik voor de uitwatering een Jager op, op het eerste gezicht denk ik , gezien de tijd van het jaar aan Middelste Jager. Veel zie ik er op dat moment niet aan want de vogel verdwijnt al snel weer in de golf dalen. Als we de vogel weer in beeld krijgen en wat langduriger in goed licht kunnen bekijken zie ik de gebandeerde onderstaartdekververen. Jongens we zitten hier naar een Kleinste Jager te kijken! Erg bijzonder zo laat in het seizoen. De vogel word doorgegeven via de What’s app groep en ik verstuur een Dutch Bird Alert want de Jager blijft, zo nu en dan zelf jagend op de voor de uitwatering aanwezige meeuwen, rondhangen en zit zo nu en dan op zee. Al snel arriveren de eerste “twitchers” die de vogel ook kunnen bekijken. Na een minuut of tien vliegt de Kleinste Jager door naar zuid. Een paar vogelaars komen net een kwartiertje te laat, helaas. Ze zoeken nog even de branding af ten zuiden van de telpost maar kunnen de vogel niet meer terugvinden. Het is tien voor vier als de vogel ineens weer voor de uitwatering hangt en de laatkomers toch nog van de vogel kunnen genieten. Joost v/d Sluijs kan een paar goede foto’s maken en zodoende word dit het eerste gedocumenteerde geval van een Kleinste Jager in november voor de Nederlandse kust. Hoe bijzonder deze waarneming is blijkt wel uit het feit dat er in de database van Trektellen.nl maar 7 november waarnemingen staan, waarvan twee uit Katwijk. Op Waarneming.nl zijn 11(vrij) zekere waarnemingen te vinden, waarvan een in Katwijk. Verder vliegen er die middag nog een juveniele Vorkstaartmeeuw en een Noordse Pijlstormvogel langs Savoy.

Rein Genuit

Kleinste Jager
Kleinste Jager
Kleinste Jager
Kleinste Jager

Foto’s: Joost van der Sluijs

Strandexcursie


Strandexcursie op zaterdag 19 oktober 2013 om 10.00 uur

Ziet u ook wel eens krabben op het strand liggen ? Al of niet opengepikt door de meeuwen ? In het najaar zijn dat regelmatig Chinese wolhandkrabben (zie foto). Wilt u weten waarom ? Kom dan naar een van onze strandexcursies !

Dit najaar organiseren natuurgidsen van IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) regio Leiden strandexcursies in Katwijk op zaterdag 19 oktober, zaterdag 16 november en zaterdag 7 december.

Op zaterdag 19 oktober verzamelen we even voor 10.00 uur op het parkeerterrein Noordduinen, Noordduinseweg in Katwijk aan Zee, op de hoek bij de KNRM-loods.

Om 10.00 vertrekken we en laten ons verrassen door de dingen die we langs de eb- en vloedlijn vinden. De excursie duurt anderhalf tot twee uur, afhankelijk van het weer en wat we er vinden.

De excursie is gratis en voor alle leeftijden.

Let op: vanwege de werkzaamheden bij de Boulevard is de Buitensluis afgesloten voor autoverkeer. Parkeerterrein Noordduinen is alleen bereikbaar vanaf de Noordduinseweg.

Tip: Trek extra warme (en afhankelijk van de weersverwachting waterdichte !) kleding en goed (waterdicht) schoeisel aan! Aan zee is het altijd kouder dan achter de duinen.
Contactpersoon: Ellen van der Niet, 06-51852893, ellen.van.der.niet@live.nl

Krab
Krab

Hop zet Katwijkse woonwijken op stelten


KATWIJK – Een Hop heeft de afgelopen week honderden vogelliefhebbers naar Katwijk getrokken. De bijzondere vogel uit subtropische streken werd vorige week zaterdag (28 september) ontdekt midden in het Molenblok, en liet zich geregeld zeer fraai bekijken. Veel vogelaars/fotografen lieten zich dit buitenkansje niet ontzeggen.

Dirk, wat is dat voor een rare duif? Dirk van Rijn uit de Molenwijk is geen vogelaar, maar wist het antwoord op de vraag van zijn vrouw meteen: er zat een Hop in zijn tuin! Met zijn geelbruine verenkleed, zwart-wit patroon op rug en vleugels, lange snavel en opvallende kuif is de Hop een van de meest exotische en ook makkelijkst te herkennen vogelsoorten die in Nederland waargenomen kunnen worden.

Dirk van Rijn waarschuwde een hem bekende vogelaar, en toen ging het balletje snel rollen. Door de moderne communicatiemiddelen van tegenwoordig wist heel vogelend Nederland binnen enkele minuten dat zich in de Katwijkse Molenwijk een Hop ophield. René van Rossum woont in de buurt, was binnen vijf minuten als eerste ter plaatse en zag Dirk met een buurman door de straat sluipen om een bewijsfoto van de Hop te maken. René kon direct aansluiten, en met hem tientallen andere vogelaars. Sindsdien zijn er wel duizenden ‘bewijsfoto’s’ gemaakt van de Hop.

Onafhankelijk van Dirk van Rijn had de 7-jarige Terry Durieux uit de Asterstraat de Hop ook ontdekt. Terry vertelde aan zijn moeder dat er een mooie vogel met een ‘zebrarug’ in de Pioenhof zat. Moeder Durieux zou in de familie navraag doen naar die ‘rare specht’, en met een gewone i-pad kon Terry een foto maken van de vogel. Navraag bleek echter niet meer nodig, want de vogelaars renden al door de straat….

Na die zaterdag houdt de Hop de gemoederen nog steeds bezig. In de loop van de week heeft de Hop zijn activiteiten verplaatst naar de Zanderij. De Hop is niet continu in beeld en ook niet altijd even makkelijk terug te vinden. Maar hij heeft z’n favoriete plekjes; vooral grasveldjes vallen in de smaak. Bij zijn uitstapjes wordt de Hop steevast gevolgd door een sliert bewonderaars.

Hop1 Hop2 Hop3 Hop4

Tekst: Gijs van der Bent

Foto’s: René van Rossum

Onvolwassen Roze Spreeuw


Na een week met regen en wind staan we op 21 september om 07.00 uur op de Puinhoop trek waar te nemen. Vandaag is het gunstig weer voor zangvogeltrek en er vliegt dan ook behoorlijk wat, zoals: 3 Smellekens, 4 IJsgorzen, zo’n 7000 Graspiepers enz. Zie voor de aantallen www.trektellen.nl

Na 11.00 uur besluiten Rein Genuït en Menno van Duijn het veld voor en naast de Puinhoop af te gaan zoeken. Ikzelf ga naar huis voor een heerlijk ontbijtje. Maar net aan een koffie komt er een bericht via onze WhatsApp van de Bird Alert BC Katwijk door dat Rein Genuït een Roze Spreeuw heeft ontdekt op het koeienveld naast de Puinhoop. Als een speer er weer naar toe, maar daar aangekomen is de vogel net uit beeld. Piet Schaap, Menno van Duijn en Richard Notenboom hebben al fraaie foto’s gemaakt. Helaas duikt de vogel niet meer op en besluit ik weer naar huis te gaan. Jaap Engberts komt net aan en besluit te gaan zoeken. Na een uur komt er weer een bericht dat hij de vogel in beeld heeft op het Koeienveld nabij de Puinhoop.

Van Ben Wielstra krijg ik later in de middag een belletje dat de vogel er nu wel heel fraai voorzit op de ZO-kant van de Puinhoop. Na een dik kwartier sta ik naast Ben en inderdaad de vogel zit heerlijk te snoepen van de Vlierbessen.

Een Roze Spreeuw overwintert in India en broedt in ZO-Europa en Hongarije. In Nederland worden jaarlijks (vanaf september) een aantal onvolwassen vogels waargenomen. En in mindere mate volwassen vogels. In de Zuidduinen van Katwijk (Berkheide) vond Maarten Wielstra op 16 juni 2002 een volwassen vogel die in een groep onvolwassen Spreeuwen zat.

Rose-Spreeuw Rose-Spreeuw_2 Roze-Spreeuw-adult

Foto’s en tekst: René van Rossum

Zomeravond-strandexcursie


Weet u welke kwallen gemeen kunnen steken en welke niet ? En hoe ze heten ? En wanneer je ze vindt ? Misschien vinden we ze wel samen en kunnen er wat over vertellen.

Meer weten over het strand ? Kom naar een van onze strandexcursies !

In de zomer van 2013 organiseren natuurgidsen van IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) regio Leiden een zomeravond-strandexcursie op het strand bij de Uitwatering in Katwijk. Op zaterdag 17 augustus verzamelen we om even voor 19.30 uur op het parkeerterrein Noordduinen, Noordduinseweg in Katwijk aan Zee, op de hoek bij de KNRM-loods.

We laten ons weer verrassen door de dingen die we langs de eb- en vloedlijn vinden. De excursie duurt anderhalf tot twee uur, afhankelijk van het weer en wat we er vinden. En misschien krijgen we nog een mooie zonsondergang te zien.

De excursie is gratis en voor alle leeftijden.

Tip: Trek extra warme (en afhankelijk van de weersverwachting waterdichte !) kleding en goed (waterdicht) schoeisel aan! Aan zee is het altijd kouder dan achter de duinen.

Kunt u niet ? Dan zult u moeten wachten tot het najaar. We geven excursies op de zaterdagen: 19 oktober 10.00 uur, 16 november 10.00 uur en 7 december 13.00 uur.

Contactpersoon: Ellen van der Niet, 06-51852893, ellen.van.der.niet@live.nl

Zeepaddestoel
Zeepaddestoel

Zomeravond-strandexcursie


Jongetje of meisje ? Weet u hoe u kunt zien of een krab een jongetje of een meisje is ?

Meer weten over het strand ? Kom naar een van onze strandexcursies !

In de zomer van 2013 organiseren natuurgidsen van IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) regio Leiden 4x een zomeravond-strandexcursie op het strand bij de Uitwatering in Katwijk. Op donderdag 1 augustus en zaterdag 17 augustus verzamelen we om even voor 19.30 uur op het parkeerterrein Noordduinen, Noordduinseweg in Katwijk aan Zee, op de hoek bij de KNRM-loods.

Op donderdag 1 augustus om 19.30 starten we en laten ons verrassen door de dingen die we langs de eb- en vloedlijn vinden. De excursie duurt anderhalf tot twee uur, afhankelijk van het weer en wat we er vinden.

De excursie is gratis en voor alle leeftijden.

Tip: Trek extra warme (en afhankelijk van de weersverwachting waterdichte !) kleding en goed (waterdicht) schoeisel aan! Aan zee is het altijd kouder dan achter de duinen.

Contactpersoon: Ellen van der Niet, 06-51852893, ellen.van.der.niet@live.nl

strandkrab

Zingend Porseleinhoen


Op 7 juli vond Joost van der Sluijs een zingende Porseleinhoen op Lentevreugd. De vogel is NIET te missen op geluid, als je Lentevreugd oploopt hoor je de vogel het explosieve ‘zweepslag’ geluid produceren. Zien is een ander verhaal, maar met een beetje geduld is het ons ook gelukt. Omdat Lentevreugd nog een vrij nieuw gebied is, zijn er minder waarnemingen bekend dan uit Berkheide. Vanaf 19 oktober 1975 tot heden zijn in Berkheide zo’n 30 waarnemingen zijn gedaan. Vooral augustus, september en oktober zijn goede maanden om ze te zien en dan gaat het meestal om juveniele vogels.

Een zingend ex. is nabij Katwijk zo-ie-zo niet algemeen en naar mijn weten pas de vierde keer ooit. Gijsbert van der Bent had op 9 juli 1981 een zingende vogel in Berkheide, en in april 2011 en 2003 heeft er een zitten zingen op Lentevreugd.

Porseleinhoen_1 Porseleinhoen_2 Porseleinhoen_3

Foto: René van Rossum

Zomeravond-strandexcursie


Zomeravond-strandexcursie op dinsdag 2 juli 2013 om 19.30 uur

Heeft u wel eens opgelet of u iets ziet bewegen in een strandmeertje ? Als u een slakkenhuisje ziet bewegen zit er meestal een heremietkreeftje in. In een slakkenhuis van 1-2 cm is dat meestal een Kleine Heremietkreeft (met witte pootjes). Die zie je soms met duizenden tegelijk op een warme zomerdag. Als het slakkenhuis groter is dan 1-2 cm, gaat het om een Gewone Heremietkreeft (met roodbruine pootjes). Soms is het slakkenhuis ook nog begroeid met een bruin of rose vachtje, dat heet Zeerasp (zie foto), het is een poliep waar de heremietkreeft geen last van heeft.

Meer weten over het strand ? Kom naar een van onze strandexcursies !

In de zomer van 2013 organiseren natuurgidsen van IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) regio Leiden 4x een zomeravond-strandexcursie op het strand bij de Uitwatering in Katwijk.

Op dinsdag 2 juli, vrijdag 19 juli, donderdag 1 augustus en zaterdag 17 augustus verzamelen we om even voor 19.30 uur op het parkeerterrein Noordduinen, Noordduinseweg in Katwijk aan Zee, op de hoek bij de KNRM-loods.

Om 19.30 vertrekken we en laten ons verrassen door de dingen die we langs de eb- en vloedlijn vinden. De excursie duurt anderhalf tot twee uur, afhankelijk van het weer en wat we er vinden.

De excursie is gratis en voor alle leeftijden.

Tip: Trek extra warme (en afhankelijk van de weersverwachting waterdichte !) kleding en goed (waterdicht) schoeisel aan! Aan zee is het altijd kouder dan achter de duinen.

Contactpersoon: Ellen van der Niet, 06-51852893, ellen.van.der.niet@live.nl

 

Klauwieren-fall


30 mei 2013 om 19.14 uur wordt ik gebeld door Ab Steenvoorden… hij zegt rustig ik sta in de Elsgeesterpolder (net buiten het waarnemingengebied van Katwijk) naar een Kleine Klapekster te kijken. M’n hartslag slaat bijna over en ik spoed me dan ook direct naar de plek. Net asperges achter m’n kiezen… Zit dan al te dampen in de auto voor ik er ben. Daar aangekomen zie ik hem direct en Ab zit ook vanuit de auto naar dit prachtige mannetje te kijken. Vogelaars weten wel hoe zeldzaam deze soort in Nederland is ! Het is wel raak de afgelopen dagen met de klauwieren… Roodkopklauwier bij Poelgeest en Grauwe Klauwier bij Poelgeest en Katwijk ! Helemaal TOP !!!

Kleine-Klapekster-1
Kleine Klapekster

Kleine-Klapekster-2 Kleine-Klapekster-3 Kleine-Klapekster-4

Foto’s: René van Rossum

Roodstuitzwaluw


Sinds de 1e op 26 oktober 1985 over de Puinhoop in Katwijk is dit m’n 7e waarneming voor het waarnemingengebied van Katwijk… Vandaag (3 mei 2013) ging er weinig over de trektelpost, maar plots hangt er tussen 3 Boerenzwaluwen een Roodstuit ! Jaap Engberts en ik waren de gelukkigen die de vogel kortstondig konden waarnemen. Op 30 april vorig jaar zag Peter Lindenberg er 3 naar zuid over trektelpost de Puinhoop gaan en doordat de vader van Wim Langbroek een telefoontje naar hem pleegde konden wij ze mooi oppikken bij de trektelpost Berkheide. De sterke toename van het aantal waarnemingen van Roodstuitzwaluwen in Nederland gaat Katwijk weer niet voorbij.

Voor de totale telling van 3 mei 2013, zie: http://www.trektellen.nl/

Roodstuitzwaluw1 Roodstuitzwaluw2

Foto’s: René van Rossum

Woensdag 24 april excursie


KATWIJK – Op woensdagavond 24 april organiseert de Vogelclub Katwijk een vogelexcursie in het duingebied Berkheide, speciaal voor prachtig zingende Nachtegaal en de mooi getekende Blauwborst.

Berkheide geldt met de andere duinen tussen Den Haag en Zandvoort als een echt bolwerk voor de Nachtegaal. In de rest van Nederland vind je veel minder Nachtegalen. Deze maand zijn de Nachtegalen weer teruggekeerd uit hun winterkwartieren in Afrika en zullen zij ongetwijfeld druk zingen om hun territorium af te bakenen. Met een beetje gelukt komt er misschien ook eentje goed in beeld. Met de het warmere weer van de afgelopen dagen (eindelijk!) zijn veel andere algemene zomervogels, zoals de Fitis en de Grasmus, ook weer terug, en ook zij zullen volop zingen. De Blauwborst is niet zo heel algemeen, maar met een beetje geluk wordt dit familielid van de Nachtegaal (die bijna net zo mooi zingt en er veel mooier uitziet) ook waargenomen tijdens de excursie. Voor meer informatie over de vogels die op dit moment in en om Katwijk te vinden: www.birdclubkatwijk.nl

Deelname aan de excursie op woensdag 24 april is gratis. Opgeven is niet nodig. De excursie begint om 19.15 uur bij de van de Soefitempel aan de Sportlaan.

Blauwborst, foto: René van Rossum
Blauwborst, foto: René van Rossum

Morinelplevier


Vanmorgenvroeg was het mistig en het had iets gevroren, maar toch besloot ik naar Lentevreugd te gaan. Aldaar was het zicht slechts 50 meter… Ik liep richting het dijkje om een Blauwborst te fotograferen met het eerste licht. Dat lukte prima en na een uur kwam Johan van der Louw aangelopen om mee te genieten van wat er allemaal om ons heen gebeurde. Meerdere Blauwborsten, Sprinkhaanzangers en Rietzangers waren druk in de weer een territorium op te zetten. Na een half uur ging Johan naar Berkheide om zijn geluk daar te beproeven… maar dat geluk kwam veel eerder. Johan belde mij al na een minuutje met de melding dat op slechts 150 meter achter mij een Morinel liep te foerageren ! Dus met een paar ferme stappen was ik er zo en jawel een fraai mannetje in zomerkleed ! Twee jaar geleden was er op 26 april ook een Morinelplevier aanwezig in Berkheide langs het fietspad ter hoogte van de tankwal.

Morinelplevier1Morinelplevier2Morinelplevier3Morinelplevier4Morinel-vliegend

Foto’s en tekst: René van Rossum

ZEEAREND


Op woensdag 13 februari 2013 kreeg René van Rossum een telefoontje van Rinse van der Vliet, met de mededeling dat vanuit Meijendel een Zeearend onderweg was naar Katwijk. Hoewel René zich haastte naar de Buitenwatering in de hoop de vogel daar op te pikken, was het Peter Duijndam die het geluk had de Zeearend waar te nemen. Peter zag ook dat de Zeearend een Stormmeeuw wist te bemachtigen boven zee. Hierna vloog de vogel weg richting noordoost.

zeearend1

Op vrijdag 15 februari 2013 echter vond Noël Aarts een onvolwassen Zeearend in het duingebied Meijen-del. De vogel hield zich in eerste instantie op rond de Aalscholverkolonie nabij de watertoren van Scheve-ningen. Aan het begin van de middag vond hij de Zeearend terug, nu een stuk noordelijker en wel in de Kikkervallei. Na mislukte pogingen om een Vos te vangen (waarbij de Vos bij de tweede poging van zich af beet) vloog de vogel rond 13.30u over Ganzenhoek weg richting oost. Op zaterdag de 16e bleek de Zeearend toch nog aanwezig te zijn. Wim Remmelzwaal vond de grote roofvogel, zittend in een boom aan de rand van het grote speelveld in Panbos. Om 09.15u vloog de Zeearend naar Lentevreugd, om daar een tijdje in de boom te bivakkeren die midden op het gebied staat. Hierna is de vogel weer gaan vliegen, getuige de waarneming van een Zeearend vliegend richting zuid over de Zanderij om 11.00u en gevolgd door een waarneming om 11.45u over Lentevreugd richting Ganzenhoek. Om 12.15u werd de Zeearend waargenomen zittend op een duintop net ten zuiden van Ganzenhoek. De rest van de dag werd hij of zij niet meer gemeld. De volgende dag zagen Rik Brouwer, Joost van der Sluijs, Gijsbert van der Bent en Bas van der Burg, min-of-meer onafhankelijk van elkaar, rond 08.20u de Zeearend zitten in dezelfde boom op Lentevreugd waar die op de 16e ook was waargenomen. Na 10 minuten vloog de vogel weg richting Berkheide, om vervolgens rond 09.20u vanuit Berkheide via Lentevreugd naar het voormalige vliegkamp Valkenburg te vliegen. De arend streek neer op een landingsbaan en was tot 11.20u leuk te zien vanaf het einde van de Ruijgelaan. Rond 11.20u vloog de Zeearend weg richting het Valkenburgse Meer. Hier werd hij/zij opgepikt en erg mooi op de gevoelige plaat vastgelegd door Joost van der Sluijs en Mathieu Groeneveld. De vogel vloog vervolgens over de A44 richting het noordoosten, waarna Mathieu hem rond 12.00u kwijtraakte boven de wijk Stevenshof in Leiden.

zeearend2

De Zeearend die zich van 13 t/m 17 februari 2013 ophield in het werkgebied van de Vogelclub Katwijk be-trof het 16e geval ooit (de eerste waarneming was in 1966 in Berkheide). Daarnaast was het pas de tweede keer dat een Zeearend “aan de grond” is waargenomen (de eerste keer was 20 maart 2009 op Lentevreugd) en betrof het de eerste keer dat een Zeearend meerdere dagen aanwezig was. Met een gemiddelde van 1 waarneming per 2,9 jaar mag je gerust zeggen dat het gaat hier om een zeldzame soort voor Katwijk. De periode oktober-maart is de beste tijd om de soort waar te nemen, waarbij de maand november de beste maand is (7 van de 16). Op eentje na, een adult over de Zanderij op 28 januari 1996, hebben alle waarnemingen betrekking op onvolwassen exemplaren.

Tekst: Bas van der Burg
Foto’s: Peter Duijndam en Joost van der Sluijs

Kappen voor een kijkscherm


De duindoorn is bezig aan een niet te stuiten opmars langs het Grote Meer in Berkheide. Het wordt dan ook steeds lastiger om vanaf het openbare voetpad over dit meer uit te kijken, bijvoorbeeld om de vogels te kunnen zien. Kunnen we geen voorziening maken waarmee je weer net als vroeger over de grootste plas van Berkheide kunt kijken, zonder stekelige duindoorns opzij te hoeven schuiven? Die vraag leeft bij vele Katwijkse vogelaars. En…..kan nu positief beantwoord worden!

De Vogelwerkgroep Berkheide heeft de kwestie aangekaart bij de beherende instanties. Die willen graag meewerken, maar er wordt ook wat van de vogelaars zelf verwacht. Dunea heeft een soort loopbrug en een wand beschikbaar gesteld waarmee een kijkscherm inclusief plankier gemaakt kan worden op een strategische locatie op de noordoever van het meer (de andere oevers zijn verboden toegang). Staatsbosbeheer regelt een kraan en plaatst het geheel, deels in het water dus. Dat kan een mooi uitkijkpunt worden voor vogelaars en vogelfotografen.

Vogelwerkgroep Berkheide heeft Staatsbosbeheer aangeboden om samen met leden van de Katwijkse Vogelclub het noodzakelijke hak- en snoeiwerk te verrichten. Want de uitgekozen plek moet natuurlijk wel vrij gemaakt worden van duindoorns. Dat zal gebeuren op zaterdag 23 februari. De start is om 08.30 uur bij het Grote Meer. Voor gereedschap en handschoenen wordt gezorgd, en misschien ook voor koffie en thee. Met een beetje inzet kan de klus tegen 12.00 uur geklaard zijn. Er wordt gerekend op een grote opkomst voor de goeie zaak!

Opgeven graag bij Ben ter Haar (bterhaar@euronet.nl) of Joop de Leeuw (jdleeuw@yahoo.com).

berkheide

Strandexcursie


Het IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) regio Leiden organiseert deze winter weer een serie strandexcursies vanaf de Uitwatering in Katwijk: De laatste winter-excursie is op: zaterdag 16 maart om 13.30 uur.

Als u niet kunt zult u even geduld moeten oefenen. De zomeravond-strandexcursies zijn op 2 juli, 19 juli en 1 augustus

Wist u dat er bij noordoostenwind “zwarte bankjes” te vinden zijn, met allerlei leuke horens ? Tepelhorens en fuikhorens komen het meest voor, maar vaak vinden we ook alikruiken, wulken en wenteltrapjes. Trapgevels vinden we bijna niet meer ! Nieuwsgierig geworden ? Loop een keer mee met onze strandexcursie en kom meer te weten !

Op zaterdag 16 maart verzamelen we (even voor) 13.30 uur op de parkeerplaats Noordduinen (Noordduinseweg) in Katwijk, op de hoek bij de uitgang van de KNRM-loods. Om 13.30 uur gaan we op pad. Kledingadvies: warm en waterdicht, aan zee is het altijd kouder dan achter de duinen, en we lopen niet zo ver. En er zijn winterse temperaturen voorspeld ! Samen zoeken we naar strandvondsten langs de eb- en vloedlijn, en de gidsen geven uitleg.

De excursie duurt anderhalf tot twee uur, afhankelijk van het weer en wat we er vinden.

Deze excursie is geschikt voor alle leeftijden, en deelname is GRATIS. De excursie gaat altijd door (ongeacht het weer) en reserveren is niet nodig.

Organisatie: Strandgroep IVN Leiden. Inlichtingen: Ellen van der Niet, ellen.van.der.niet@hetnet.nl, 06-51852893.

hondshaai

Lezing Otto Plantema


KATWIJK – Vrijdag 8 februari is er weer een lezing van de Vogelclub Katwijk die u niet mag missen. Gastspreker in De Roskam te Katwijk aan den Rijn is Otto Plantema, een liefhebber van de meest afgelegen, ijzigste of heetste plekken op aarde en de vogels die daar voorkomen.

Otto Plantema doet geen gewone vogelreisjes. Tijdens zijn studie in Amsterdam in de jaren ’70 trok hij er al jaarlijks op uit met vrouw, rugzak en tent naar bestemmingen als Groenland en Spitsbergen. Als beoefenaar van bergsport is hij al meer dan tien keer naar de Himalaya geweest. De laatste jaren hebben de vogels de overhand gekregen en trok hij, met fotoapparatuur, naar Alaska (onder andere de Pribilof Islands), Noordoost-Siberië, Groenland en Spitsbergen. Ook hier weer met rugzak en tent.

Gaat hij naar de tropen, dan worden het wel meteen de diepste binnenlanden van Nieuw-Guinea. Als het maar afgelegen is. Eind vorig moest hij op het eiland Crozet ruim twee weken wachten op een boot uit Kaapstad, om hem en honderd Franse wetenschappers te evacueren. Het Franse onderzoeksschip ‘Marion Dufresne’ was op de rotsen gelopen.

Tijdens de lezing over zijn reizen naar de ‘far corners of the Earth’ passeren voor de pauze interessante en indrukwekkende vogelsoorten de revue uit koude noordelijke streken (Alaska, Siberië, Groenland en Spitsbergen), en na de pauze vogels uit de koude en kille streken op het zuidelijke halfrond (Antarctica, Crozet, Bounty, Falklands en South Georgia (met zeiljacht)) met pinguïns en albatrossen als rode draad.

Het programma begint om 20.00 uur. De lezing is toegankelijk voor iedereen. De entree bedraagt 2 euro per persoon.

Keizerspinguïns op Antarctica
Keizerspinguïns op Antarctica
Kuifpapegaaiduiker op de Pribilof Islands
Kuifpapegaaiduiker op de Pribilof Islands

Foto’s: Otto Plantema

IVN geeft cursus over de duinen


Binnenkort biedt het IVN, regio Leiden, de Voorjaars Duincursus aan. Deze cursus geeft u de kans om meer te weten te komen over de duinen en vervolgens nog meer te genieten van alles wat de duinen in onze omgeving zo bijzonder maakt.

De cursus bestaat uit vijf woensdagavonden (aanvang 19.30 u) met lezingen en practica op 3-4 (mieren), 10-4 (strand), 24-4 (vogels), 15-5 (zoogdieren) en 29-5 (planten).

Elke theorieavond wordt gevolgd door een excursie op de zaterdagen 6-4, 13-4, 27-4, 25-5 (extra), 2-6 en op vrijdagavond 17-5. De excursies worden gehouden in Wassenaar, Katwijk, Noordwijk en de Zilk. Om deze cursus te kunnen volgen is geen speciale voorkennis nodig.

De cursusavonden vinden plaats in het Wellant College, Lange Voort 70, 2341 KD Oegstgeest.

Het cursusgeld bedraagt € 49,95 inclusief koffie en thee in de pauze. De CD-rom “Beleef het Duin” met alle teksten van de Voor- én Najaarsduincursus is voor € 10,- te koop op de cursusavonden.

Zit uw agenda te vol om deze cursus in zijn geheel in te plannen? Geeft u dan op voor één of meer thema’s (één avond met bijbehorende excursie) voor de prijs van € 12,75 per thema.

Nadere informatie en opgave (ook voor deelname aan één onderdeel): Ellen van der Niet tel 06-51852893 (’s avonds), e-mail: ellen.van.der.niet@hetnet.nl

muurpeper

IJsvogels


IJsvogels zijn, ondanks hun fraaie kleuren, vrijwel altijd lastig waar te nemen. Maar als er tijdens de vorst een aantal sloten en meertjes dichtvriezen is de kans ineens veel groter dat je ze wel goed te zien krijgt. De truck is dan eigenlijk, zoeken naar open water en goed de kantjes afspeuren. In Berkheide en Lentevreugd zitten momenteel 4 IJsvogels.

René van Rossum

ijsvogel1ijsvogel2ijsvogel3 ijsvogel4 ijsvogel5 ijsvogel6 ijsvogel7

Fotos: René van Rossum

Reuring aan Zee


Ergens in augustus 2013 zal op het Katwijkse strand ongetwijfeld weer het muziekfestival Reuring aan Zee plaatsvinden, maar ook de laatste maand is er genoeg reuring aan zee. Het barst voor onze kust namelijk van de vogels. Eind november 2012 begon dat echt op te vallen. Op 28 november 2012 vlogen er onder meer 4.500 Zeekoeten en Alken (hoogstwaarschijnlijk vooral Zeekoeten) langs zeetrektelpost Savoy. De volgende dag (29 november) waren dat er zelfs 8.800; een nieuwe trektelpostrecord!

Het was die dagen in heel West-Nederland bal boven zee. Behalve bij Katwijk werden ook bij Noordwijk, Egmond, Castricum, Bloemendaal en Scheveningen duizenden Zeekoeten/Alken gezien. Diverse telposten noteerden nieuwe records. Zo meldde Nick van der Ham op 28 november 14.739 alk/zeekoeten die langs Camperduin vlogen; een nieuw dagrecord voor Nederland. Het oude record van 13.614 dateerde uit januari 2005. Www.natuurbericht.nl berichtte er over, en uiteraard ook Jelle van Dijk van de Noordwijkse club, die in zijn lange carrière als (vrijwel dagelijkse) zeetrekteller nog nooit zulke aantallen had gezien (hij noteerde er 7.378 ex op de dag van het Katwijkse record). De echt hoge aantallen koeten zijn vooral te zien in het eerste daglicht-uur. De vogels vliegen dan een eindje om het afdrijven in de nacht door wind en getij te corrigeren. In het Waddengebied en in Zeeland werden nauwelijks Zeekoeten gezien.

Behalve koeten zijn de afgelopen vijf weken op een aantal dagen ook honderden Roodkeelduikers, Futen en Drieteenmeeuwen gezien in en boven zee. 1.320 Roodkeelduikers voorbij Savoy op Nieuwjaarsdag is niet gek. Op zee zitten honderden Futen. En wat te denken van 3.346 Drieteenmeeuwen op 27 december 2012? Als krenten in de pap worden heel regelmatig Grote Zee-eenden gemeld, Kleine Jagers, IJseenden en zelfs Papegaaiduikers.

Zwarte Zee-eenden, niet zozeer viseters als wel schelpdiereters, laten het een beetje afweten voor Katwijk. Voor Noordwijk kwam Jelle van Dijk echter tot een groep van 2.750 op 13 december. Volgens Jelle foerageren de Zwarte Zee-eenden vooral op (jonge) Amerikaanse Zwaardschede. Altijd goed om zo’n groep dicht langs de kust met de telescoop af te scannen. Je weet nooit wat er tussen kan zitten! Maar ook zonder dwaalgast ertussen zijn dergelijke groepen al mooi en interessant genoeg.

Gijs van der Bent

De meeste koeten onder de noemer Alk/Zeekoet (ofwel AZ-tjes) zijn ongetwijfeld Zeekoeten, maar op deze foto toevallig een mooie Alk. Foto: René van Rossum
De meeste koeten onder de noemer Alk/Zeekoet (ofwel AZ-tjes) zijn ongetwijfeld Zeekoeten, maar op deze foto toevallig een mooie Alk. Foto: René van Rossum