In memoriam Kees Schoonenberg


De nestor van Vogelwerkgroep Berkheide is overleden.

Kees Schoonenberg zoals de meesten hem het beste zullen kennen. We zullen nog vaak naar het paaltje kijken maar nu zonder geparkeerde fiets (foto Gerrit van Ommering)

Maandag 10 oktober werden wij opgeschrikt door het bericht van het overlijden van Kees Schoonenberg. Ook voor diegenen die hem de laatste weken hadden meegemaakt en weet hadden van zijn gezondheidsklachten kwam dat volkomen onverwacht. Kees zou die maandag in het LUMC lichamelijk goed onderzocht worden. Maar zover heeft het niet mogen komen. In de nacht of vroege ochtend is hij getroffen door zware herseninfarcten en daarvan niet meer bijgekomen.

Kees, geboren op 8 juni 1939, is voor onze begrippen vrij laat met vogels kijken begonnen. Op z’n 23ste . De directe aanleiding daartoe was de strenge winter van 1962-1963. Kees had met zijn familie het schildersbedrijf A. Schoonenberg (uit de Zuidstraat), maar ik denk niet dat er die extreem barre winter veel te schilderen viel. De zee was bevroren. De Uitwatering was bezaaid met dode en verzwakte vogels. Kees was er niet weg te slaan en liep de hele dag te slepen met slachtoffers, die thuis voor zover dat mogelijk was werden opgelapt. Hij kon er altijd begeesterd over vertellen. Voor hem is toen een nieuwe hobby geboren. Een passie die hem nooit mee zou loslaten.


Vaal Stormvogeltje op de tafel in het huis van Kees Schoonenberg, september 2004. De vogel was meegenomen van volle zee door een jongere broer van Cees, Cor, die toen nog schipper was op een grote hektrawler en de vermoeide vogel aantrof op zijn schip. Kees heeft de vogel op het Katwijkse strand losgelaten. (Gijsberg van der Bent)

Kees was volkomen autodidact. Ook toen al ging hij het liefst alleen op stap. Er waren in Katwijk in de zestiger jaren nog lang niet zoveel vogelaars als nu, maar zelfs met die paar vogelaars van de Katwijkse Vogelwacht (die in de broedtijd het duin ‘bewaakten’) waren de banden naar eigen zeggen niet warm. Ook trok hij niet op met Jo Rampen en diens vogelvrienden van elders die Katwijk regelmatig bezochten. Begin jaren zeventig ontdekte onze toenmalige plaatsgenoot Arend Wassink dat ene Kees Schoonenberg uit de Varkevisserstraat zich geheel zelfstandig ontwikkeld had tot de beste vogelaar van Katwijk, met een grote kennis van en zeker ook grote liefde voor de vogels van met name ‘de Zuidduinen’ (over ‘Berkheide’ hadden we het toen nog niet). Door Arend werd ik als net beginnend vogelaartje meegesleept naar Kees, die toen al spierwit haar had. Ik mocht met ze mee de Zuidduinen in. De eerste keer leverde me dat 23 nieuwe soorten op. In mijn aantekeningenschrift heb ik bij die zomerdag uit 1973 gezet: ‘historical date!’. Let wel, bij al die nieuwe soorten zaten ook Oeverloper, Witgatje en Watersnip….

Het werd al snel duidelijk dat Kees wel graag mooie waarnemingen deed, maar zeker geen ‘soortenjager’ was. Met excursies naar vogelrijke plekken elders in Nederland ging hij in die jaren graag mee, maar buitenlandse reizen liet hij geheel aan zich voorbij gaan. De oprichting van de Vogelwerkgroep Berkheide in 1976 paste precies in zijn straatje. In deze club vond hij geestverwanten, met dezelfde passie voor de vogels en ‘zijn’ Zuidduinen. In de Vogelwerkgroep Berkheide kon hij een bijdrage leveren aan de bescherming van de duinen. Door er zoveel mogelijk te zijn, wat hij toen al 13 jaar deed, en door zijn waarnemingen vanaf dat moment op een gestandaardiseerde manier door te geven. Het sprak vanzelf dat hij ‘kavel 5’ zou gaan inventariseren: de Boerendel. Toen veruit de vogelrijkste kavel van Berkheide en ook in de jaren daarvoor al het belangrijkste vogelgebied voor Kees. Dat vlak naast deze kavel de koffietent van Mart de Ruijter zat hielp natuurlijk ook mee.


Kees op het strand van Katwijk op 10 november 2007, toen het strand ’s winters nog helemaal leeg was…. Omdat hij in het zeedorp Katwijk bij iedereen bekend was als vogelaar werden er regelmatig vogels aan huis gebracht of werd hij gewaarschuwd. Deze Kleine Alk was gestrand in een dakgoot in de Zuidstraat en door Kees losgelaten op het strand. (Gijsbert van der Bent)

Al die jaren is Kees kavel V trouw gebleven. Eind april had hij altijd al meer bezoeken dan ik in een heel broedseizoen. Dit jaar leverde hij voor de 41 ste keer zijn veldkaarten in. Hij bleef de kavel ook trouw toen de Boerendel in het kader van de regeneratie van de duinen in één klap veranderde van het vogelrijkste gebied van de duinen in het vogelarmste gebied (onderdeel van de ‘Kalahari’). Werkgroep-lid Joost van Reisen memoreerde deze week nog aan een uitspraak van Kees: ,,Jongens, dat tellen wordt niks meer. Ik denk dat ik het komend seizoen maar strandstoelen ga verhuren in kavel 5.’’ Lachen natuurlijk, maar de veranderingen in de Boerendel hebben hem toen erg aangegrepen. Hij was de laatste jaren des te blijer met elke Kievit die het lukte een nest groot te brengen. Kees was een bijzondere man. Tot vorig jaar, toen al 76, stond hij nog regelmatig met de verfkwast op de ladder. Stoppen in je eigen familiebedrijf is altijd lastig… Hij woonde nog in het ouderlijk huis, was verstokte vrijgezel, had geen rijbewijs, geen pc, geen mobieltje, wist niet wat geld pinnen was. De meeste vogelboeken in zijn boekenkast dateren van vóór 1975. Hij kon nog hele zondagmiddagen wegdromen in vogelboeken van Thijsse, J.E. Sluiters of Meindert de Jong. Het stond zijn vakmanschap als huisschilder niet in de weg. En vogels kijken deed hij in z’n eigen tempo en op eigen wijze, wat regelmatig mooie waarnemingen in zijn kavel opleverde van bijvoorbeeld Witoogeenden, Griel en Grauwe Klauwieren.

De laatste jaren raakte Kees jammer genoeg steeds meer in een isolement; zeker wat het vogelen betreft. Dat lag voor een belangrijk deel aan hem zelf. Je moest naar hém toe; hij kwam niet zelf. Zijn interesse in wat er elders gebeurde taande nog verder. De huistelefoon (in de hal, en nog met draaischijf) nam hij vaak niet op. Gelukkig kwamen zijn drie overgebleven broers, alle drie ook met een interesse in vogels, vaak langs in wat ook hun ouderlijk huis was. De laatste jaren wilde hij niet meer mee op excursies; hoe vaak zijn neef (oomzegger) Bram Schoonenberg het ook vroeg.

Zijn leeftijd en zijn kwalen waren nog tot vorige maand geen belemmering voor het uitoefenen van zijn andere passie: bramen zoeken! Dit jaar was een bijzonder goed bramenjaar en Kees heeft er dit najaar nog volop van geprofiteerd. In zijn huis staan nog tientallen flessen zelf gekookte en zelf gebottelde flessen bramensap. De flessen werden door hem traditioneel afgesloten door het opgieten van heet frituurvet, dat stolde tot een prop. ,,Wel goed zeven hoor!’’

Kees is zaterdag 14 oktober begraven, na een mooie dienst in de aula van begraafplaats Duinrust. De Vogelwerkgroep Berkheide zal het voortaan zonder zijn ‘nestor’ moeten doen.

Gijsbert van der Bent


Kees Schoonenberg zoals de meesten hem het beste zullen kennen. In Berkheide, met de fiets, pet op en altijd de inventarisatiearmband om. (Gijsbert van der Bent)

———————-
Onderstaand herinneringen aan Kees die op Facebook gedeeld werden, als u ook een mooie toevoeging heeft stuur deze gerust naar menno @ birdclubkatwijk . nl (spaties er tussen vandaan halen, ivm spam)

“Goede herinneringen aan die man: de droge humor die hij had idd. Hoe hij heel droog een frikadelletje speciaal bestelde in McDonalds na afloop van een vogelexcursie :). De vrouw achter de kassa verbouwereerd achterlatend. Hij zal gemist worden in Berkheide.”
Bas van der Burg

“Toen ik in 1977 in Berkheide kwam werken had hij al kavel 5. (Onder leiding van Hans vd Langkruis.) Dus dat is al 40 jaar geleden. Soms zag ik hem niet in zijn kavel maar hij verraadde zich omdat hij shag rookte.”
Edwin Huge

“Elke zaterdag die eenzame fiets langs het fietspad bij de Muur. En dan dook er altijd vroeg of laat wel een witte kruin op vanachter een duintje…”
Wim Remmelzwaal

“Ik vergeet ook nooit meer dat Kees bij de Koffie tent van Mart de Ruiter in de jaren ’70-80 zijn fiets had gestalt en er een Paard in z’n fietstas staan zeiken. Kees kon er niet om lachen…”
Rene van Rossum

“In het veld waren wij buren, dus we kwamen elkaar vroeg in de ochtend nogal eens tegen. Dat was altijd leuk. Hij had de typisch droge humor waar wel meer Katwijkers last van hebben. Zo was hij de uitvinder van de Rietknors en de Heggeflip. Ik zal hem missen. We zullen hem allemaal missen.”
Gerring van Ommering

2 gedachten over “In memoriam Kees Schoonenberg

Reacties zijn gesloten.